การสำรวจเพื่อเฝ้าระวังพาหะนำโรคสครับไทฟัส ในพื้นที่สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 6 จังหวัดขอนแก่น ปี 2547

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้เป็นการหาชนิดสัตว์รังโรค และไรอ่อนที่เป็นพาหะนำโรคในพื้นที่ที่มีการระบาดของโรค สครับไทฟัสสูงและแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ในพื้นที่ขอนแก่น กาฬสินธุ์ อุดรธานี หนองคาย สกลนคร เลย และ หนองบัวลำภู โดยสุ่มสำรวจทั้งหมด 52 หมู่บ้าน ด้วยการวางกรงดักจับสัตว์ฟันแทะแล้วจำแนกชนิดของสัตว์ รังโรค และเจาะเลือดหาระดับภูมิคุ้มกันต่อเชื้อสครับไทฟัส รวมทั้งเก็บตัวอย่างไรอ่อนจากสัตว์รังโรคมาศึกษา อนุกรมวิธานจำแนกชื่อและสกุลวิทยาศาสตร์ ผลการศึกษาพบว่า วางกรงดักสัตว์รังโรคทั้งหมด 1,791 กรง ดัก สัตว์รังโรคได้ 169 กรง คิดเป็น Percent trap success ร้อยละ 9.44 สัตว์ที่ดักจับได้ทั้งหมด คือ หนู 169 ตัว เป็นหนูท้องขาว (Rattus rattus) 69 ตัว(ร้อยละ 40.83) และเจาะเลือดหนู 106 ตัว มีระดับภูมิคุ้มกันต่อเชื้อ จำนวน 54 ตัว (ร้อยละ 50.94) ส่วนชนิดไรอ่อนที่พบ ได้แก่ Leptotrombidium diliense, Ascoschoengastia indica, Ascoschoengastia sp., Gahrliepia (Walchia) ewingi lupella, G. (Walchia) kritochaeta, G. (Walchia) globosa, G. (Walchia) disparunguis pingve, Helenicula lanius และ Helenicula kohli จากข้อมูล ข้างต้นแสดงให้เห็นถึงการกระจายของไรอ่อนในพื้นที่ และมีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรคสครับไทฟัสเนื่องจากยัง พบไรอ่อน L. delienes ที่เป็นพาหะหลักของโรคนี้ ดังนั้นเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ควรให้สุขศึกษาประชาสัมพันธ์แก่ผู้ที่เข้าไปในพื้นที่เสี่ยงให้รู้จักป้องกันตนเองจากการถูกไรกัดเพื่อป้องกันการติดเชื้อโรคนี้