ประสิทธิภาพการควบคุมลูกน้ำยุงลายกับอุบัติการณ์ การเกิดโรคเลือดออกในช่วงก่อนฤดูกาลระบาด

บทคัดย่อ

จากแนวคิดการจัดการเพื่อลดความชุกชุมของลูกน้ำยุงลาย โดยการจัดให้มีกลไก การป้องกันโรคล่วงหน้าก่อนฤดูกาลระบาด การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนา เพื่อหา ประสิทธิภาพการควบคุมลูกน้ำยุงลายระดับชุมชน โดยวัดผลจากค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายในบ้าน (HI ≤ 10) ส่งผลต่อการเกิดโรคไข้เลือดออก ดำเนินการโดยหน่วยงานในสังกัดกรมควบคุม โรค และสำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร ได้สุ่มสำรวจชุมชนจำนวน 4,139 แห่ง ในพื้นที่ 72 จังหวัด ตั้งแต่เดือนมีนาคมถึงเมษายน พ.ศ. 2549 และนำข้อมูลมาเปรียบเทียบ หาความสัมพันธ์กับอัตราป่วยสะสมจากรายงานผู้ป่วยไข้เลือดออกในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน โดยใช้เครื่องมือทางสถิติวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า อัตราป่วยสะสมจากโรคไข้เลือดออก กับชุมชนที่สำรวจพบปริมาณลูกน้ำยุงลาย HI ≤ 10 มากกว่าร้อยละ 80 มีความสัมพันธ์ เชิงสถิติในขั้นปานกลาง โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ ( r ) = -0.4063 ( = 0.05 d.f. = 22) ค่าความสัมพันธ์ที่เป็นเชิงลบสอดคล้องกับสมมติฐานในการแพร่กระจายของโรค กล่าวคือจังหวัดที่ต้องเร่งรัดในการควบคุมลูกน้ำยุงลายคือจํานวนชุมชนมีค่าดัชนีลูกน้ำ ยุงลายในบ้าน HI ≤ 10 มีค่าน้อยกว่าร้อยละ 80 จะมีแนวโน้มการเกิดโรคไข้เลือดออก ค่อนข้างสูง ดังนั้น จังหวัดที่พบแนวโน้มความชุกชุมของลูกน้ำยุงลายสูง จะมีอุบัติการณ์ ของโรคมากกว่าจังหวัดที่พบความชุกชุมของลูกน้ำยุงลายต่ำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง ไตรมาสแรกของปีอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้น ผลการศึกษานี้จึงเป็นการสนับสนุน การใช้มาตรการป้องกันโรคล่วงหน้า ในการจัดการปัญหาโดยการควบคุมลูกน้ำยุงลายอย่างเข้มข้น ในช่วงฤดูแล้งก่อนหน้าการระบาดใหญ่ของไข้เลือดออกในฤดูฝน