ความไวของยุงลายตามภาคต่าง ๆ ของประเทศไทยต่อสารเคมีกำจัดแมลงที่ใช้ในการควบคุม โรคไข้เลือดออก, 2549-2553

Main Article Content

พรรณเกษม แผ่พร
กสิน ศุภปฐม
สุนัยนา สท้านไตรภพ

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยทำโดยเก็บลูกน้ำยุงลาย พาหะนำโรคไข้เลือดออกจากพื้นที่ศึกษาตามภาคต่างๆ ของประเทศไทยซึ่งมีการระบาดของไข้เลือดออกสูง นำลูกน้ำยุงลายมาเลี้ยงในห้องปฏิบัติการจนได้ ยุงเต็มวัยรุ่นที่ 1 หรือรุ่นที่ 2 ซึ่งมีจำนวนเพียงพอที่จะนำมาทดสอบความไวต่อสารเคมีที่มีการใช้ ควบคุมยุงลายในพื้นที่ดังกล่าว ตามวิธีมาตรฐานขององค์การอนามัยโลก (WHO) โดยใช้ค่าความเข้มข้นที่เป็น diagnostic concentration ของแต่ละสาร เพื่อศึกษาความไวของลูกน้ำยุงลายต่อสารเคมีทีมีฟอสและตัวเต็มวัยของยุงลายต่อสารเคมี permethrin, deltameth, cyfluthrin, malathion และ fenitrothion ที่ใช้พ่นกำจัดตัวเต็มวัยควบคุม
ยุงพาหะนำไข้เลือดออกในจังหวัดที่เป็นพื้นที่ศึกษา ผลการการทดสอบความไวของลูกน้ำ 27 พื้นที่ พบลูกน้ำยุงลาย 3 พื้นที่ศึกษามีการดื้อต่อสารเคมีทีมีฟอส และตัวเต็มวัยของยุงลายทุกพื้นที่ศึกษา 25 พื้นที่
มีความต้านทานต่อ permethrin ส่วนความไวต่อสารเคมีอื่นมีความแตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ ตั้งแต่มีความไวต่อสารเคมีในระดับสูง ระดับปานกลาง จนถึงมีความไวต่อสารเคมีในระดับต่ำ (ต้านต่อสารเคมี)
ยุงลายมีความต้านทานต่อ สารเคมีในกลุ่มไพรีธรอยด์ มากกว่าสารในกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟต ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า การใช้ สารเคมีกำจัดแมลงไม่สามารถใช้สารชนิดเดียวกันในทุกพื้นที่ หากแต่ขึ้นกับข้อมูล
ด้านความไวของ ยุงลายต่อสารเคมีในแต่ละพื้นที่ ดังนั้น ควรได้มีการศึกษาข้อมูลด้านความไวต่อสารเคมีเพื่อการเลือกใช้สารเคมีให้เหมาะสมตามแต่ละพื้นที่

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
แผ่พร พ., ศุภปฐม ก., & สท้านไตรภพ ส. (2026). ความไวของยุงลายตามภาคต่าง ๆ ของประเทศไทยต่อสารเคมีกำจัดแมลงที่ใช้ในการควบคุม โรคไข้เลือดออก, 2549-2553. วารสารโรคติดต่อนำโดยแมลง, 7(1), 8–16. สืบค้น จาก https://li02.tci-thaijo.org/index.php/VBDJ/article/view/1579
ประเภทบทความ
นิพนธ์ต้นฉบับ