การประเมินผลการดำเนินงานตามมาตรฐานงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก ในระดับจังหวัด ปี 2551

บทคัดย่อ

การศึกษาเชิงพรรณนานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลการดำเนินงานตามมาตรฐานการป้องกัน
และควบคุมโรคไข้เลือดออกของพื้นที่เสี่ยง 26 จังหวัด ในประเทศไทย ดำเนินการโดยสำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง กรมควบคุมโรค ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2550 โดยพิจารณาจังหวัดที่ดำเนินการได้ตาม เกณฑ์และตัวชี้วัดที่กำหนดไว้ 2 มาตรฐาน คือ 1) มาตรฐานการควบคุมการระบาด ได้แก่ ความทันเวลาของการได้รับแจ้งเมื่อมีผู้ป่วย
และความครบถ้วนของการสอบสวนผู้ป่วยรายแรก (Index case) ระดับหมู่บ้าน 2) มาตรฐานการควบคุมพาหะนำโรค ประกอบด้วย ความพร้อมของทีมควบคุม พาหะนำโรค ระดับอำเภอ ความทันเวลาในการควบคุมแหล่งแพร่โรค และความครอบคลุมในการ ควบคุมแหล่งแพร่โรค

ผลการศึกษาพบว่า จังหวัดส่วนใหญ่สามารถดำเนินการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก
ได้ตามมาตรฐานที่กำหนด ร้อยละ 84.62 เป็นจังหวัดที่มีการดำเนินงานอยู่ในระดับดีมาก รองลงมามีผลการดำเนินงานอยู่ในระดับดี คิดเป็นร้อยละ 15.38 และมีส่วนน้อยที่ดำเนินงานได้ในระดับ ปานกลาง และไม่มีจังหวัดใดเลย
ที่ดำเนินการในระดับที่ต้องปรับปรุง เมื่อวิเคราะห์ผลรายตัวชี้วัด พบว่า ตัวชี้วัดด้านความครอบคลุม
ในการควบคุมแหล่งแพร่โรค มีจังหวัดที่ดำเนินการในระดับที่ ต้องปรับปรุงค่อนข้างมาก คือ ร้อยละ 30.77
เมื่อเปรียบเทียบผลการประเมินกับอัตราป่วยด้วยโรคไข้เลือดออกโดยใช้สถิติ Chi-square พบว่า จังหวัดที่สามารถดำเนินงานได้ผ่านเกณฑ์ ตัวชี้วัดตามมาตรฐานงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกไม่มีความสัมพันธ์กับการลดลงของโรค

การประเมินผลการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกเป็นเครื่องมือหนึ่งที่ช่วยกระตุ้นให้บุคลากรด้านสาธารณสุขตื่นตัวในการปฏิบัติงานมากขึ้น ดังนั้นเพื่อให้มีการพัฒนาการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง ผู้วิจัยเห็นว่าควรมีการประเมินประสิทธิภาพของเกณฑ์และตัวชี้วัดต่างๆ ที่ใช้อยู่ในปัจจุบันให้มีความเหมาะสม และสามารถประเมินผลการดำเนินงานป้องกันและควบคุม โรคไข้เลือดออกในระดับจังหวัดในเชิงคุณภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพต่อไป