การพัฒนาระบบเฝ้าระวัง สอบสวนและติดตามผู้ป่วยมาลาเรียเพื่อการยับยั้งการแพร่เชื้อมาลาเรียในประเทศไทย โดยใช้ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ หรือ ระบบมาลาเรียออนไลน์

บทคัดย่อ

การพัฒนาระบบมาลาเรียออนไลน์เป็นการพัฒนางานประจำโดยการประยุกต์ใช้กระบวนการวิจัย (routine to research)คณะผู้ศึกษาได้นำแนวทางยุทธศาสตร์ที่ 5 การติดตามและประเมินผลภาพรวมของการเฝ้าระวัง ป้องกันควบคุมโรคและภัยสุขภาพของประเทศตามมาตรฐานสากลกรมควบคุมโรคมาใช้เป็นแนวทางในการดำเนินงานโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเครื่องมือสำหรับเพิ่มประสิทธิภาพการค้นหาผู้ติดเชื้อการรักษาและการติดตามผลการรักษาการสอบสวนผู้ติดเชื้อการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารผู้ติดเชื้อมาลาเรียกับประเทศเพื่อนบ้าน ตลอดจนการกำกับและประเมินผลการยับยั้งการแพร่เชื้อมาลาเรียในประเทศไทย

การพัฒนาระบบมาลาเรียออนไลน์ดำเนินงานครอบคลุมพื้นที่แพร่เชื้อมาลาเรียในประเทศไทยใน 43 จังหวัดกลุ่มประชากรเป้าหมายสำหรับการพัฒนาให้มีศักยภาพในการดำเนินงาน ได้แก่ เจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบงานระบาดวิทยาเจ้าหน้าที่เทคโนโลยีสารสนเทศและเจ้าหน้าที่ควบคุมกำกับและประเมินผล ในสำนักงานป้องกันควบคุมโรค 12 แห่ง เครื่องมือสำหรับการดำเนินงานประกอบด้วย โปรแกรมมาลาเรียออนไลน์ ที่พัฒนาโดยประยุกต์ใช้เทคโนโลยีแบบออนไลน์ผ่านทางระบบเครือข่าย (web-based) และเทคโนโลยีแบบเคลื่อนที่ทางไกล (mobile technology) แบบทดสอบความรู้ก่อน-หลังการอบรมและแบบประเมินความ พึงพอใจต่อระบบมาลาเรียออนไลน์ ดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม 2554-กันยายน 2555

ผลการดำเนินงานพบว่าระบบมาลาเรียออนไลน์สามารถเพิ่มความรวดเร็วและประสิทธิภาพการเฝ้าระวังโรค การควบคุมกำกับและประเมินผลการดำเนินงานยับยั้งการแพร่เชื้อมาลาเรียในพื้นที่ดำเนินงานเจ้าหน้าที่มาลาเรือทั้งระดับปฏิบัติการและระดับนโยบายมีศักยภาพในการดำเนินงานและมีความพึงพอใจต่อระบบมาลาเรียออนไลน์ที่ตอบสนองความต้องการผู้ใช้ระบบโดยเฉพาะความครอบคลุม ถูกต้องและรวดเร็วในการจัดเก็บการวิเคราะห์ การจัดส่งรายงานและการแลกเปลี่ยนข่าวสารระบบสารสนเทศมาลาเรีย (malaria information system) สามารถบันทึกและรายงานผู้มารับการตรวจและรักษามาลาเรียมากกว่าระบบรายงานกระดาษแบบเดิมและระบบภูมิสารสนเทศมาลาเรีย (malaria geoinformatics) ส่งเสริมให้เจ้าหน้าที่ทุกระดับสามารถวิเคราะห์สถานการณ์เชิงพื้นที่ได้อย่างอัตโนมัติทันที (real time) ทำให้สามารถตอบโต้สถานการณ์โรคได้อย่างรวดเร็ว เพื่อให้มีระบบเฝ้าระวัง กำกับและประเมินผลโครงการควบคุมและยับยั้งการแพร่เชื้อมาลาเรียที่มีประสิทธิภาพควรมีการพัฒนาระบบมาลาเรียออนไลน์และพัฒนาศักยภาพบุคลากรที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้การสนับสนุนงบประมาณเพิ่มเติมในบางพื้นที่จะช่วยให้ระบบฯ มีความยั่งยืนและสามารถดำเนินการ ในภาพรวมระดับประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ