สถานภาพความไวของลูกน้ำยุงลายบ้าน Aedes aegypti (L.) ในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทยที่มีต่อสารเคมี temephos

บทคัดย่อ

ปัจจุบันการลดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายเป็นมาตรการในการควบคุมลูกน้ำยุงพาหะนำโรคไข้เลือดออก มีทั้งวิธีทางกายภาพ และเคมีภาพ สำหรับสารเคมีกำจัดแมลงที่ใช้ในการควบคุมลูกน้ำยุงลายในปัจจุบันคือสารเคมี temephos ซึ่งองค์การอนามัยโลกแนะนำว่าความเข้มข้นที่ 1 ppm มีความปลอดภัยต่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สามารถใส่ในน้ำดื่มและน้ำใช้ได้ ปัจจุบันนี้มีการใช้สาร temephos ควบคุมลูกน้ำยุงลายเป็นเวลานานและผลิตออกมาหลากหลายรูปแบบและความเข้มข้น จึงต้องมีการตรวจสอบความต้านทานของลูกน้ำยุงลายต่อสาร temephos เป็นระยะๆ เพื่อที่จะมีความแน่ใจว่าสาร temephos ที่ใช้นี้ยังคงมีประสิทธิภาพที่ดีที่จะใช้สำหรับควบคุมลูกน้ำยุงลายต่อไป จุดมุ่งหมายของการศึกษาครั้งนี้ เพื่อทราบสถานภาพความไวของลูกน้ำยุงลายบ้าน Aedes aegypti (L.) สายพันธุ์ที่ได้จากพื้นที่ในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทยต่อสาร temephos ด้วยการทดสอบความไวตามวิธีการขององค์การอนามัยโลกที่ค่าความเข้มข้น 0.02 มิลลิกรัม/ลิตร การศึกษานี้ได้ดำเนินการระหว่างปี 2553-2555 ผลการศึกษาพบว่าลูกน้ำยุงลายบ้านเกือบทุกสายพันธุ์ที่ทดสอบไวต่อสารเคมี temephos อัตราการตายอยู่ระหว่าง 98+2.00-100% และมี 15 สายพันธุ์จาก 60 สายพันธุ์ที่ความไวลดลง (อัตราการตายอยู่ระหว่าง 82+7.57- 97+1.92%) จึงสรุปได้ว่าลูกน้ำยุงลายบ้านทดสอบส่วนใหญ่ยังไวต่อสารเคมีที่ใช้ควบคุมยุงลายพาหะนำโรคไข้เลือดออก ดังนั้นการควบคุมลูกน้ำยุงลายด้วยสารเคมียังคงมีประสิทธิภาพในการควบคุมพาหะนำโรคไข้เลือดออกของประเทศไทย