การทบทวนยารักษาโรคเท้าช้างชนิดบรูเกีย

บทคัดย่อ

บทนำ

ประเทศไทยเข้าร่วมดำเนินงานกำจัดโรคเท้าช้าง ตามข้อตกลงขององค์การอนามัยโลกที่จะให้โรคเท้าช้างเป็นโรคที่จะถูกกำจัดไปภายในปี 2563 การกำจัดโรคในประเทศดำเนินมาถึงระยะที่สามารถกำจัดโรคเท้าช้างได้แล้ว ยกเว้นในนราธิวาสที่อยู่ในระยะเฝ้าระวังหลังหยุดการจ่ายยารักษากลุ่ม รอการประเมินเพื่อประกาศการกำจัดโรคทั้งประเทศ การเฝ้าระวัง ควบคุม ป้องกันโรคเท้าช้างหลังจากนี้ จะเป็นบทบาทหน้าที่ของระบบบริการสาธารณสุขระดับจังหวัด ที่มีความต้องการแนวทางในการดำเนินงานที่มีความถูกต้องทันสมัย มีมาตรฐาน การรักษาเป็นเรื่องหนึ่งที่ควรได้มีการดำเนินการดังกล่าว ไดเอทธิลคาร์บามาซีน ซิเตรท(ดีอีซี) เป็นยาหลักที่ใช้ในการรักษาโรคเท้าช้าง ทั้ง 2 ชนิดที่พบในประเทศไทย ได้มีการปรับเปลี่ยนขนาดยารักษาในการติดเชื้อชนิดวูเซอเรอเรีย ไปแล้วจากผลการศึกษาใหม่ๆ ในขณะที่ในการติดเชื้อชนิดบรูเกีย ยังคงไม่ได้ดำเนินการใดๆ จึงได้มุ่งเน้นที่จะทบทวนเฉพาะการรักษาด้วยยาในการติดเชื้อชนิดบรูเกีย เท่านั้น

วัตถุประสงค์

รวบรวมผลของการใช้ยารักษาผู้พบเชื้อพยาธิโรคเท้าช้างชนิดบรูเกีย เพื่อเป็นข้อมูลในการกำหนดนโยบายการใช้ยา

วิธีการศึกษา

ทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง และเอกสารการศึกษายาเฉพาะที่มีการผลิตและจำหน่ายในท้องตลาดแล้ว ในการรักษาโรคเท้าช้างชนิดบรูเกีย ที่ตีพิมพ์ตั้งแต่ มกราคม 2527-ธันวาคม 2555

ผลการศึกษา

บทความ 6,001 เรื่อง จากการค้นเอกสารอิเลคโทรนิคจากฐานข้อมูลของ Sciendirect, Pubmed, Google scholar และค้นหาเพิ่มเติมจากเอกสารอ้างอิง มีจำนวน 28 เรื่องที่ผ่านเกณฑ์การเลือกและการประเมินคุณภาพบทความ เพื่อทบทวนในหัวข้อดังนี้ 1) ยาที่มีผลในการรักษาโรคเท้าช้างในสภาพห้องทดลอง 2) ยาที่มีผลต่อผู้พบพยาธิโรคเท้าช้าง และอาการไม่พึงประสงค์ของยา 3) ยาที่มีผลต่อผู้ปรากฏอาการโรคเท้าช้าง

สรุป

ยาต้านพยาธิโรคเท้าช้าง (DEC, Ivermectin) ยาฆ่าเชื้อที่มีผลต่อโวลบาเกีย แบคทีเรียที่อาศัยอยู่กับพยาธิโรคเท้าช้าง (Tetracycline, Doxycycline, Rifampicin, Azithromycin) และยาฆ่าพยาธิ (กลุ่ม Albendazole) มีความสามารถในการเป็นยารักษาโรคเท้าช้างในสภาพห้องทดลอง DEC. Ivermectin ยังคงเป็นยาที่มีประสิทธิผลในการรักษาผู้ป่วยโรคเท้าช้าง ด้วยการลดไมโครฟิลาเรีย และให้ประสิทธิผลที่ดีกว่าเมื่อให้ร่วมกับ Albendazole นอกจากนี้ยาฆ่าเชื้อ Doxycycline มีประสิทธิผลในการทำลายแบคทีเรียที่อาศัยอยู่กับพยาธิโรคเท้าช้างและมีอาการไม่พึงประสงค์ต่ำ แต่ต้องใช้ในระยะเวลารักษานาน การดูแลรักษาเท้าที่โตจากพยาธิโรคเท้าช้างชนิด Brugia malayi มีผลในการลดการติดเชื้อซ้ำ โดยไม่จำเป็นต้องให้ยารักษาโรคเท้าช้าง หรือยาฆ่าเชื้อกิน