การสำรวจความชุกชุมของยุงพาหะนำโรคในพื้นที่เกาะยาวน้อย จังหวัดพังงา ระหว่างปี พ.ศ. 2555-2556

บทคัดย่อ

เกาะยาวน้อยตั้งอยู่ที่ตำบลงเกาะยาวน้อย อำเภอเกาะยาว จังหวัดพังงา ประเทศไทย สภาพพื้นที่บนเกาะมีทั้งภูเขา ลำหัวย บึง สระน้ำ ทุ่งนา สวนยางพารา สวนมะพว้าว สวนมะม่วง และสวนมะม่วงหิมพานต์ทำให้เกาะยาวน้อยมีสภาพนิเวศวิทยาและการแพร่พันธุ์ยุงสำคัญที่หลากหลายและยังไม่มีการศึกษาในพื้นที่ดังกล่าว ดังนั้นการศึกษาวิจัยในครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากหลายของระบนิเวศต่อการเจริญเติบโตและการแพร่พันธุ์ของยุงพาหะนำโรค จึงคัดเลือกพื้นที่ 3 หมู่บ้าน คือหมู่ที่ 3 บ้านน้ำจืด พื้นที่ติดกับทุ่งนาหมู่ที่ 4 บ้านท่าเขา พื้นที่ติดกับสวนยางพาราและหมู่ที่ 7 บ้านอันเป้า มีพื้นที่อยู่ในสวนยางพาราโดยศึกษาติดตามการเปลี่ยนแปลงการแพร่พันธุ์ของยุงพาหะนำโรคในสภาพนิเวศวิทยาแตกต่างกันเป็นระยะเวลา 16 เดือน ระหว่างเดือนมีนาคม 2555 ถึงเดือนกรกฎาคม 2556 พบว่าหมู่ที่ 4 และ 7 มีสภาพนิเวศวิทยาที่เหมาะสมต่อการแพร่ขยายพันธุ์ของยุงกันปล่องพาหะหลักนำโรคมาลาเรีย ได้แก่ Anopheles dirus complex, Anopheles minimus complex และ Anopheles maculstus group ส่วนยุงรำคาญเป็นพาหะนำโรคไข้สมองอักเสบ พบทั้ง 3 พื้นที่ แต่พบมากที่สุดในหมู่ที่ 3 บ้านน้ำจืด เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวเป็นทุ่งนามีสภาพนิเวศวิทยาเหมาะสมต่อการเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ นอกจากนี้ทั้ง 3 หมู่บ้านยังพบยุงลายที่เป็นพาหะสำคัญนำโรคไข้เลือดออกและไข้ปวดข้อยุงลาย ยุงเสือเป็นพาหะสำคัญนำโรคเท้าข้าง ส่วนยุงแม่ไก่ยังไม่พบว่าเป็นพาหะนำโรคชนิดใด ดังนั้นระบบนิเวศวิทยาที่แตกต่างกันของทั้ง 3 หมู่บ้านมีผลต่อการเจริญเติบโตและการแพร่ขยายพันธุ์ของยุงที่เป็นพาหะนำโรคสำคัญแตกต่างกัน