ประสิทธิภาพสาร Pyriproxyfen ในการยับยั้งการเจริญเติบโตลูกน้ำยุงลาย ( Aedes aegypti ) ในภาคสนามและห้องปฏิบัติการ

บทคัดย่อ

การศึกษาการทดลองทางภาคสนามและห้องปฏิบัติการโดยใส่สาร Pyriproxyfen ความเข้มข้น 0.01 ppmใน ภาชนะที่มีลูกน้ำยุงลาย Aedes aegypti ระยะที่ 3 - 4 แล้วติดตามการเจริญเติบโตจนเป็นตัวเต็มวัย โดยใช้อัตรา การยับยั้งการเจริญเติบโต (Emergence inhibition: EI) เป็นดัชนีชี้วัดประสิทธิภาพของสารข้างต้น ผลการศึกษาพบว่า ค่าเฉลี่ย EI. ลูกน้ำในภาชนะนาใช้ในบ้านกับนอกบ้านที่ถูกแสงแดดของหมู่บ้านหนองสองห้อง อ.วารินชําราบ จ.อุบลราชธานี ค่อนข้างสูงคือ 98 % กับ 86.11% เช่นเดียวกับภาชนะไม่ถูกแสงแดดและถูกแสงแดดในห้อง ปฏิบัติการสํานักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จ.อุบลราชธานี คือ 92.05% กับ 96.82% ตามลําดับ โดยค่า EI ของทั้ง 2 แห่งไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (t = -0.707, df =1, P-value = 0.608)

ผลกระทบทางกีฏวิทยาหลังจากใส่สารโดยการจับยุงและสํารวจลูกน้ำ 1 ครั้งทุก 2 สัปดาห์ ตลอดช่วง 12 สัปดาห์ที่ทดสอบ พบว่า ความหนาแน่นยุงที่จับได้ (Landing rate: LR) ในหมู่บ้านทดลองค่อนข้างน้อยและลดลง ตามลําดับ ขณะหมู่บ้านเปรียบเทียบสูงกว่าตลอด โดยแตกต่างกันอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (t = -4.513, df = 5, P-value = 0.006) ส่วนดัชนีบ้านที่มีลูกน้ำ (House index: HI) ทั้ง 2 หมู่บ้านค่อนข้างสูงและคงที่ตลอด เช่นกัน โดยแตกต่างกันอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (t = -5.952, df = 5, P-value =0.005)

ข้อมูลข้างต้นชี้ให้เห็นว่าสาร Pyriproxyfen มีประสิทธิภาพในการยับยั้งการเจริญเติบโตลูกน้ำได้ดีโดยค่าความหนาแน่นยุงที่จับได้ และดัชนีบ้านที่มีลูกน้ำเป็นดัชนีชี้วัดประสิทธิผลมาตรการควบคุมที่เหมาะสม