สารออกฤทธิ์ทางชีวภาพจาก Pseudomonas sp. เพื่อยับยั้งโรคแคงเกอร์

Main Article Content

นิภัชราพร สภาพพร
น้ำผึ้ง ธนิกกุล

บทคัดย่อ

ในการศึกษาเกี่ยวกับสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่ผลิตโดย Pseudomonas sp. เพื่อยับยั้งโรคแคงเกอร์ของพืชตระกูลส้ม ผู้วิจัยได้ทำการคัดแยกเชื้อ Xanthomonas sp. และเชื้อปฏิปักษ์ Pseudomonas sp. จากมะนาวสายพันธุ์แป้นพิจิตร (Citrus aurantifolia Swingle) ที่แสดงอาการและไม่แสดงอาการของโรคแคงเกอร์ โดยสามารถคัดแยกเชื้อได้ทั้งหมด 12 ชนิด ในอาหารคัดแยกที่แตกต่างกัน เมื่อทำการระบุชื่อด้วยวิธีทางลักษณะสัณฐานวิทยา ชีวเคมี และความไวต่อยาปฏิชีวนะ พบว่าเชื้อรหัส X.1, mX.1 และ CPs.1 ระบุชื่อเป็นXanthomonas sp. และเชื้อ CPs.2 ระบุชื่อเป็น Pseudomonas sp. เมื่อนำ CPs.2 ไปทำการระบุชื่อด้วยลำดับยีน 16S rDNA พบว่ามีความใกล้เคียงกับ Ps. oryzihabitans และ Ps. Phychrotolerans มากที่สุด จากนั้นนำ Pseudomonas sp. ที่คัดแยกได้มาทำการศึกษาการผลิตสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ โดยใช้สารละลายที่แตกต่างกัน จากสารสกัดทั้ง 2 ส่วนคือ ส่วนที่มีขั้วและไม่มีขั้ว พบว่ามีเพียงสารสกัดส่วนที่มีขั้วสูตร e CPs.2   ที่ทำการสกัดด้วย Ethyl acetate เพียงสูตรเดียวที่แสดงการยับยั้ง Xanthomonas sp. ที่คัดแยกได้ มีค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถยับยั้งการเจริญเติบโต (MIC) ของเชื้อแบคทีเรียได้ เท่ากับ 100 เปอร์เซ็นต์ หรือความเข้มข้นสูงสุดที่ไม่ทำการเจือจาง จากนั้นจึงทดสอบความเข้มข้นต่ำสุดของยาฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (MBC) ที่ไม่พบการเจริญของเชื้อบนอาหารวุ้น พบว่าสารสกัดไม่มีศักยภาพมากพอที่จะทำให้เชื้อก่อโรคตายได้ ส่วนผลการควบคุมโดยชีววิธีในแปลงทดลองพบว่า Xanthomonas sp. ที่คัดแยกได้สามารถก่อโรคแคงเกอร์และพบการอาศัยอยู่ภายในเนื้อเยื่อพืช หลังจากการนำสารสกัดไปประยุกต์ใช้โดยการฉีดพ่นทางใบพบลักษณะของบาดแผลที่มีลักษณะแตกต่างจากการไม่ใช้สารสกัด

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
สภาพพร น., & ธนิกกุล น. (2026). สารออกฤทธิ์ทางชีวภาพจาก Pseudomonas sp. เพื่อยับยั้งโรคแคงเกอร์. สักทอง : วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สทวท.), 4(1), 77–95. สืบค้น จาก https://li02.tci-thaijo.org/index.php/gts/article/view/1770
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

การปลูกมะนาวในประเทศไทย. (2558). [Online]. Available : http://www.Rakbankerd.com/agriculture/page.php?id=1735&s=tblplant. [2559, ตุลาคม 15].

ณรงค์ แดงเปี่ยม และคนอื่นๆ. (2553). การทดสอบพันธุ์มะนาวลูกผสมต้านทานโรคแคงเกอร์ในท้องถิ่นภาคเหนือตอนล่าง. พิจิตร : ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรพิจิตร.

ปรัชญา รัศมีธรรมวงศ์. (2548). มะนาว. กรุงเทพฯ : นาคา อินเตอร์ มีเดีย.

พิชญาพร สีเข้ม, จินดา ขลิบทอง และภรณี ต่างวิวัฒน์. (ม.ป.ป.). สภาพการผลิตส้มโอพันธุ์ขาวแตงกวาของเกษตรกรในจังหวัดชัยนาท. วิทยานิพนธ์เกษตรศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

ภัคภณ ศรีคล้าย. (2558). แคงเกอร์. [Online]. Available : http://paccapon.blogspot.com/2015/07/blogpost_28.html?m=1. [2559, ตุลาคม 15].

วิชัย ศุภลักษณ์, เศรษฐสิทธิ์ แสงโสภณจิตร และกัญญา จิระเจริญรัตน์. (2552). การศึกษาความหลากหลายของแบคทีเรียในระบบลําไส้ของไก่โดยวิธีทางชีวโมเลกุล. กรุงเทพฯ : คณะเทคโนโลยีการเกษตร สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง.

ศศิธร วุฒิวณิชย์. (2549). โรคของผักและการควบคุมโรค. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

เศรษฐกิจและพยากรณ์ทางการเกษตร, ศูนย์วิจัย. (2555). เอกสารแสดงผลการสำรวจปัญหาของเกษตรกรเรื่องสาเหตุของผลผลิตส้มที่ลดลงส่งผลให้ราคาส้มแพง. เชียงใหม่ : ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและพยากรณ์ทางการเกษตร.

Chen, P.-S., et al. (2012). Understanding cellular defence in kumquat and calamondin to citrus anker caused by Xanthomonas citri subsp. citri. Physiological and Molecular Plant athology, 79(Supplement C), 1-12.

de Oliveira, A. G., et al. (2011). Evaluation of the antibiotic activity of extracellular compounds produced by the Pseudomonas strain against the Xanthomonas citri pv. citri 306 strain. Biological Control, 56(2), 125-131.

de Oliveira, A. G., et al. (2016). Bioactive Organocopper Compound from Pseudomonas aeruginosa Inhibits the Growth of Xanthomonas citri subsp. citri. Frontiers in Microbiology, 7, 113.

Favaro, M. A., et al. (2017). Relationships between copper content in orange leaves, bacterial biofilm formation and citrus canker disease control after different copper treatments. Crop Protection, 92(Supplement C), 182-189.

Huang T-P., et al. (2012) DNA Polymorphisms and Biocontrol of Bacillus Antagonistic to Citrus Bacterial Canker with Indication of the Interference of Phyllosphere Biofilms. PLoS ONE7(7), e42124.

Islam MA., et al. (2014). Isolation, identification and in-vitro antibiotic sensitivity pattern of citrus canker causing organism Xanthomonas axonopodis. Adv. life sci, 1(4), 215-222.

Kalita, P., Bora, L. C. & Bhagabati, K.N. (1996). Phylloplane microflora of citrus and their role management of citrus canker. Indian Phytopathology, 49(3), 234-237.

Schubert, T. S. & Sun, X. (2003). Bacterial Citrus Canker. Plant Pathology Circular, 37, 1-6.

Spago, F. R., et al. (2014). Pseudomonas aeruginosa produces secondary metabolites that have biological activity against plant pathogenic Xanthomonas species. Crop Protection, 62(Supplement C), 46-54.

You, J., et al. (2016). Multiple criteria-based screening of Trichoderma isolates for biological control of Botrytis cinerea on tomato. Biological Control, 101(Supplement C), 31-38.