คุณลักษณะบางประการของปลาส้มที่มีส่วนผสมของข้าวพื้นเมืองของไทยสายพันธุ์ต่างๆ

Main Article Content

พิทยา ใจคำ
ณัฐธยาน์ บัวอุย
แดนชัย เครื่องเงิน

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์คุณภาพด้านเคมีกายภาพ และด้านจุลชีววิทยาของผลิตภัณฑ์ปลาส้มที่หมักร่วมกับข้าวพื้นเมืองของไทย 5 สายพันธุ์ ได้แก่ ข้าวเจ้าลอย ข้าวเจ้าเหลือง ข้าวเจ้าแดง ข้าวหอมมะลิแดง และข้าวหอมมะลิ 105 (ชุดควบคุม) ในระหว่างการหมักที่อุณหภูมิ 37 องศาเซลเซียส เป็นระยะเวลา 3 วัน   จากผลการทดลองพบว่า สายพันธุ์ของข้าวมีผลต่อค่าสี (L*, a* และ b*) ของปลาส้มอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) ปริมาณกรดทั้งหมด ปริมาณ TCA-soluble peptides และปริมาณสารไบโอเจนิกเอมีนมีค่าแตกต่างกันเพียงเล็กน้อย ในงานวิจัยนี้ยังพบว่า ตัวอย่างทุกชุดการทดลองตรวจพบ Salmonella sp., Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Clostridium perfringens และ Escherichia coli รวมทั้งยีสต์และรา เป็นไปตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชนของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มผช. 26/2557) และเมื่อวิเคราะห์หาค่าการหืน (thiobarbituric acid number, TBA) พบว่า ปลาส้มผสมข้าวหอมมะลิแดงมีค่า TBA number ต่ำที่สุด จากผลการทดลองนี้แสดงว่าข้าวพันธุ์พื้นเมืองที่มีรงควัตถุสีม่วง-แดงสามารถลดอัตราการเกิดกลิ่นหืนในระหว่างการหมักปลาส้มได้

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ใจคำ พ., บัวอุย ณ., & เครื่องเงิน แ. (2026). คุณลักษณะบางประการของปลาส้มที่มีส่วนผสมของข้าวพื้นเมืองของไทยสายพันธุ์ต่างๆ. สักทอง : วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สทวท.), 4(2), 23–34. สืบค้น จาก https://li02.tci-thaijo.org/index.php/gts/article/view/1789
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

ดวงพร ภู่ผะกา. (2559). ความหลากหลายของพันธุ์ข้าวพื้นเมืองเพื่อการพัฒนาผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และอาหารสุขภาพของจังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารวิทยาศาสตร์ มข., 44(3), 566-578.

นันทิยา พนมจันทร์ และวิจิตรา อมรวิริยะชัย. (2554). ความหลากหลายทางพันธุกรรมของข้าวพื้นเมืองบริเวณลุ่มน้ำทะเลน้อย จังหวัดพัทลุง โดยใช้ลักษณะทางสัณฐานวิทยาของเมล็ด. วารสารหาดใหญ่วิชาการ, 9(1), 25-31.

ประกายแก้ว แก้วอินต๊ะ. (2553). การตรวจหาจุลินทรีย์ที่ปนเปื้อนในผลิตภัณฑ์ปลาหมักที่วางจำหน่ายในอำเภอพาน จังหวัดเชียงราย. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

วงศ์ทิพา โรจนประภพ. (2551). ฮีสตามีน (Histamine) สารที่ทำให้เกิดอาการแพ้เมื่อรับประทานอาหารทะเล. กรุงเทพฯ : สำนักพัฒนาศักยภาพนักวิทยาศาสตร์ห้องปฏิบัติการ กรมวิทยาศาสตร์บริการ.

วนิดา แซ่จึง และรณกร สร้อยนาค. (2556). เพิ่มรายผลิตภัณฑ์จากปลาส้มเพื่อขยายช่องทางการตลาดของกลุ่มผู้ผลิตปลาส้มกว๊านพะเยา. กรุงเทพฯ : โครงการคลินิกเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.

วีรชัย สิงห์ทอง, พรพิมล ม่วงไทย และนวลลออ รัตนวิมานวงศ์. (2556). การวิเคราะห์หาปริมาณไบโอจีนิกเอมีนบางชนิดในไส้กรอกพื้นเมืองไทย.วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี), 5(10), 36-49.

มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม, สำนักงาน. (2557). มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน ปลาส้ม (มผช.26/2557).กรุงเทพฯ : กระทรวงอุตสาหกรรม.

อำพรรณ ชัยกุลเสรีวัฒน์. (2556). การลดปริมาณฮีสตามีนในปลา และผลิตภัณฑ์ปลาโดยจุลินทรีย์.วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

AOAC. (2000). Official Methods of Analysis of AOAC International. (17 th ed). Gaithersburg, Maryland, USA: AOAC International.

Chatthongpisut, R., Schwartz, S.J., & Yongsawatdigul, J. (2015). Antioxidant activities and antiproliferative activity of Thai purple rice cooked by various methods on human colon cancer cells. Food Chemistry, 188, 99-105.

Chen, X.Q., et al. (2012). Anti-oxidative analysis, and identification and quantification of anthocyanin pigments in different coloured rice. Food Chemistry, 135, 2783-2788.

Hu, Y., Xia, W., & Ge, C. (2008). Characterization of fermented silver carp sausages inoculated with mixed starter culture. LWT-Food Science and Technology, 41, 730-738.

Jittrepotch, N., Rojsuntornkitti, K., & Kongbangkerd, T. (2015). Physico-chemical and sensory properties of Plaa-som, a Thai fermented fish product prepared by using low sodium chloride substitutes. International Food Research Journal, 22(2), 721-730.

Kopermsub, P. & Yunchalard, S. (2010). Identification of lactic acid bacteria associated with the production of plaa-som, a traditional fermented fish product of Thailand. International Journal of Food Microbiology, 138, 200-204.

Riebroy, S., et al. (2004). Some characteristics of commercial Som-fug produced in Thailand. Food Chemistry, 88, 527-535.

Saithong, P., et al. (2010). Use of a starter culture of lactic acid bacteria in plaa-som, a Thai fermented fish. Journal of Bioscience and Bioengineering, 110(5), 553-557.

Skåra, T., et al. (2015). Fermented and ripened fish products in the Northern European countries. Journal of Ethnic Foods, 2, 18-24.

Sumczynski, D., et al. (2016). Determination of contents and antioxidant activity of free and bound phenolics compounds and in vitro digestibility of commercial black and red rice (Oryza sativa L.) varieties. Food Chemistry, 211, 339-346.

US Food and Drug Administration. (2001). Bacteriological Analytical Manual (BAM). Washington DC : New Hampshire Avenue, Department of Health and Human Services.