การสำรวจชนิดริ้นฝอยทราย สัตว์รังโรค และตรวจหาเชื้อลิชมาเนีย ในพื้นที่ที่พบผู้ป่วยยืนยันติดเชื้อลิชมาเนีย จังหวัดศรีสะเกษ และจังหวัดอำนาจเจริญ

บทคัดย่อ

โรคลิซมาเนีย เป็นโรคติดต่อนำโดยแมลงอุบัติใหม่ที่มีริ้นฝอยทรายเป็นพาหะนำโรค การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจชนิดของริ้นฝอยทราย สัตว์รังโรค และการตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อลิชมาเนีย ในพื้นที่จังหวัดศรีสะเกษและอำนาจเจริญ โดยสำรวจริ้นฝอยทราย จำแนกชนิด และตรวจหาเชื้อลิชมาเนียในริ้นฝอยทรายเพศเมียและตัวอย่างเลือดของสัตว์รังโรค โดยใช้เทคนิค PCR

ผลการสำรวจ พบริ้นฝอยทรายทั้งสิ้น 4 ชนิด ได้แก่ Sergentomyia gemmea , S. barruadi S. hiverus และ S. brevicaulis ทั้งหมดจำนวน 75 ตัว ซึ่งเป็นเพศเมียจำนวน 45 ตัว (60%) และเพศผู้จำนวน 30 ตัว (40%) และพบสัตว์รังโรคทั้งสิ้น จำนวน 92 ตัว ผลการตรวจหาเชื้อลิชมาเนียทางห้องปฏิบัติการจากตัวอย่างริ้นฝอยทรายเพศเมีย (จำนวน 45 ตัวอย่าง) และ ตัวอย่างเลือดในสัตว์รังโรค (จำนวน 7 ตัวอย่าง) ทั้งหมดไม่พบเชื้อลิชมาเนีย

การศึกษาครั้งนี้พบริ้นฝอยทราย ชนิด S. gemmea ซึ่งมีรายงานทางวิชาการว่าเป็นพาหะที่สามารถนำเชื้อโรคลิชมาเนียในภาคใต้ของประเทศไทย และจากข้อมูลการสำรวจยังพบริ้นฝอยทรายหลายชนิด ดังนั้น การตรวจหาเชื้อในสัตว์รังโรค เช่น สุนัข ถือเป็นส่วนหนึ่งที่ควรมีการเฝ้าระวังป้องกันโรคที่ควรพัฒนา เพราะอาจมีโอกาสนำเชื้อสู่คน ดังนั้นการสำรวจรังโรคในสัตว์ จึงยังมีความจำเป็นเพื่อป้องกันควบคุมโรคในชุมชนต่อไป