แนวคิดการสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนในการป้องกันและควบคุมโรคไข้มาลาเรียพื้นที่ชายแดน : การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ

บทคัดย่อ

โรคไข้มาลาเรียเป็นปัญหาสำคัญของระบบสาธารณสุขโดยเฉพาะในพื้นที่ชายแดน และต้องอาศัยการมีส่วนร่วมของชุมชนในการแก้ไขปัญหา จากการสืบค้นพบว่า มีแนวคิดที่หลากหลายเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการป้องกันและควบคุมโรคไข้มาลาเรียแต่ยังขาดการรวบรวม สรุปและสังเคราะห์อย่างเป็นระบบ การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ สังเคราะห์แนวคิดและผลของการมีส่วนร่วมของชุมชนในการป้องกันและควบคุมโรคโรคไข้มาลาเรีย ใช้คำสืบค้นงานวิจัยที่ตีพิมพ์ระหว่างปี พ.ศ. 2540 - 2561 จาก 4 ฐานข้อมูลร่วมกับการสืบค้นด้วยมือ คัดเลือกรายงานวิจัยและสกัดเนื้อหาอย่างเป็นอิสระต่อกันด้วยนักวิจัย3ท่านผลการสืบค้นพบรายงานการวิจัยทั้งสิ้น18,026 เรื่อง ในจำนวนนี้ 7 เรื่องถูกคัดเลือกเข้าสู่การศึกษา โดยเป็นการศึกษาจากประเทศอาเซียน 4 เรื่อง และประเทศในทวีปแอฟริกา 3 เรื่อง พบแนวคิดที่ใช้ในกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน 6 แนวคิดคือ การมีส่วนร่วมของชุมชนแบบเชิงรุก 2 เรื่อง และ แนวคิดการสร้างเสริมพลังในกลุ่มสตรี การสร้างเสริมพลังชุมชน เทคนิคกระบวนการวางแผนแบบมีส่วนร่วมการใช้ชุมชนเป็นฐาน และการสื่อสารเพื่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม อย่างละ 1 เรื่อง นอกจากนี้ยังพบว่า การป้องกัน

และควบคุมมาลาเรียโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนประกอบด้วย 6 ขั้นตอนที่สำคัญได้แก่ การสำรวจปัญหา การสำรวจความต้องการของชุมชน การแต่งตั้งคณะกรรมการระดับชุมชนหรือการแต่งตั้งแกนนำทางด้านสุขภาพ การวางแผนร่วมกันในการปฏิบัติงาน การติดตามประเมินผลการดำเนินงานร่วมกันในการป้องกันควบคุมโรคไข้มาลาเรีย และการสร้างความยั่งยืนในชุมชน ผลลัพธ์ที่ดีขึ้นหลังดำเนินการคือ การมีส่วนร่วมของชุมชน ความรู้ ทัศนคติ พฤติกรรม การใช้มุ้งจำนวนยุงและอัตราการเจ็บป่วยด้วยโรคไข้มาลาเรีย ผลการทบทวนวรรณกรรมสะท้อนว่า บุคลากรสามารถประยุกต์ใช้ทั้ง 6 แนวคิดและ 6 ขั้นตอนในการป้องกันและควบคุมโรคไข้มาลาเรีย แต่ต้องพิจารณาให้สอดคล้องกับบริบทที่แตกต่างและเหมาะสมสถานการณ์โรคไข้มาลาเรียในพื้นที่ชายแดน