การศึกษาชนิดพาหะและสัตว์รังโรคสครับไทฟัสในพื้นอำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา ประเทศไทย

บทคัดย่อ

สครับไทฟัสเป็นโรคติดเชื้อที่เกิดจากแบคทีเรีย Orientia tsutsugamushi ซึ่งยังคงเป็นปัญหาสำคัญด้านสาธารณสุข โดยเฉพาะในพื้นที่เกษตรกรรม รวมถึงพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษที่มีคนเคลื่อนย้ายเข้าออก โดยมีหนูเป็นสัตว์รังโรคหลัก และคนเป็นสัตว์รังโรคโดยบังเอิญ เมื่อไรอ่อนมากัดกินเนื้อเยื่อเป็นอาหารและสามารถนำหรือรับเชื้อได้ในระยะนี้ การวิจัยในครั้งนี้จึงต้องการศึกษาชนิดและลักษณะการกระจายของไรอ่อนและหนู ในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษครอบคลุม 3 ตำบล ของอำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา โดยการเก็บตัวอย่างหนู เก็บข้อมูลลักษณะพื้นที่ นอกจากนี้ยังเก็บตัวอย่างไรอ่อนที่อยู่บนหนู จำแนกชนิดหนูและไรอ่อนที่ดักได้ด้วยลักษณะทางสัณฐานวิทยา และนำมาตรวจเชื้อสครับไทฟัสด้วยวิธีเชิงโมเลกุล

ผลการวิจัยพบหนูทั้งสิ้น 75 ตัว 6 ชนิด โดยพบไรอ่อนบ่อยที่สุดในหนู Rattus tanesumi และ Bandicota indica พบหนูที่มีไรอ่อนได้ในพื้นที่ สวนผลไม้ ชายป่าข้างบ้าน สวนยางพารา ไร่อ้อย สวนกล้วย ป่าไผ่ และพื้นที่ด่านชายแดน และจากการสุ่มตัวอย่างไรอ่อนบางส่วนมาจำแนกชนิด พบไรอ่อนทั้งสิ้น 6 สกุล 9 ชนิด โดยพบจำนวนชนิดสูงสุดในพื้นที่ตำบล ปริกและสำนักขาม(5) และสะเดา(3) ตามลำดับ และพบการติดเชื้อในสัตว์รังโรค 2 ตัว

สรุปการศึกษาการกระจายของชนิดพาหะและสัตว์รังโรคสครับไทฟัสในครั้งนี้พบว่า ไรอ่อนมีถิ่นอาศัยในพื้นที่เกษตรกรรม และพบการติดเชื้อสครับไทฟัสในสัตว์รังโรค พื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษ อ.สะเดา จ. สงขลา ซึ่งข้อมูลดังกล่าวถือเป็นข้อมูลที่สำคัญที่สามารถใช้ในการเฝ้าระวังโรคในพื้นที่ได้ในภายหน้า