ความเป็นไปได้ในการนำมาตรการทางกฎหมาย มาใช้ในการป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออกขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นภาคใต้

บทคัดย่อ

โรคไข้เลือดออก เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญในประเทศไทย มาตรการป้องกันควบคุมโรคที่ดำเนินการในปัจจุบันดูเหมือนว่ายังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร ถึงแม้มีกฎหมายซึ่งกำหนดมาตรการ และบทลงโทษรองรับไว้ แต่ในทางปฏิบัติอาจถูกต่อต้านจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งเจ้าหน้าที่ภาครัฐและภาคประชาชน จึงจำเป็นต้องศึกษาความเป็นไปได้ก่อนออกและบังคับใช้ข้อบัญญัติท้องถิ่น การวิจัยเชิงสำรวจครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความต้องการและความคิดเห็นเกี่ยวกับการใช้ข้อบัญญัติท้องถิ่นเพื่อการควบคุมลูกน้ำยุงลายตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 หมวด 5 เหตุรำคาญ และประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องกำหนดให้แหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายเป็นเหตุคาญ วัตถุประสงค์อีกประการคือเพื่อศึกษาผลการนำมาตรการทางกฎหมายมาใช้ในพื้นที่ตัวอย่าง พื้นที่ศึกษาเลือกแบบเจาะจงโดยใช้เกณฑ์อัตรา ป่วยด้วยโรคไข้เลือดออกสูงเกิน 50/100,000ประชากรต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2548-2550 ในจังหวัดชุมพร พังงา และสงขลา กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยเจ้าพนักงานตามกฎหมาย 36 คน และตัวแทนภาคประชาชน 45 คน ซึ่งได้มาจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ดำเนินการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพระหว่าง เดือนมกราคมถึงกุมภาพันธ์ 2553 โดยใช้แบบสัมภาษณ์ที่พัฒนาขึ้น วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ความเบี่ยงเบนมาตรฐานและการสรุปเชิงเนื้อหา

           กลุ่มตัวอย่างที่ใช้สำหรับประเมินความต้องการและความคิดเห็นเกี่ยวกับการใช้ข้อบัญญัติท้องถิ่น ร้อยละ 79 เป็นเพศชาย ร้อยละ 49 มีอายุ 41-50 ปี ร้อยละ 36 มีการศึกษาระดับอนุปริญญา/ปริญญาตรี ผลการศึกษาเกี่ยวกับความรู้ ทัศนคติ เรื่องกฎหมายเกี่ยวกับโรคไข้เลือดออก พบว่า ร้อยละ 64 มีความรู้ ระดับดี (= 8.94,SD = 1.82) ร้อยละ 70 มีทัศนคติระดับดี (= 9.65,SD = 1.02) ผลการประเมินความต้องการ การใช้ข้อบัญญัติท้องถิ่น พบว่า ร้อยละ 85 เห็นด้วยให้ให้มีข้อบัญญัติเพื่อเป็นมาตรการและกติกาของชุมชน ในกรณีที่มีข้อบัญญัติ กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 92 เห็นว่าจะมีประโยชน์ในด้านลดการเจ็บป่วยและสิ่งแวดล้อมที่ ดีขึ้น เจ้าหน้าที่จะปฏิบัติงานง่ายขึ้น ประชาชนจะให้ความร่วมมือดีขึ้น สำหรับประเด็นผลกระทบ พบว่า กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 80 เห็นว่าไม่มีผลกระทบต่อกิจวัตรประจำวันและต่อฐานเสียงของผู้ออกข้อบัญญัติเนื่อง มาจากการทำประชาคมและเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม

           ผลการศึกษาเกี่ยวการนำมาตรการทางกฎหมายมาใช้ในพื้นที่องค์การบริหารส่วนตำบลจะทิ้งพระ อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา พบว่าประชาชนส่วนใหญ่ให้การยอมรับ ความร่วมมือดีขึ้น ดัชนีลูกน้ำยุง ลายลดลงและไม่มีผลกระทบต่อฐานเสียงของผู้ออกข้อบัญญัติ

           การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่ามีความเป็นไปได้สูงที่จะใช้มาตรการทางกฎหมายเพื่อการป้องกันควบคุมโรค ไข้เลือดออกในพื้นที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในขณะเดียวกันองค์การบริหารส่วนตำบลจะทิ้งพระ น่าจะเป็นต้นแบบที่ดีในการประยุกต์เพื่อดำเนินการ และควรมีการศึกษาถึงความเป็นไปได้ในบริบทพื้นที่อื่นๆ ต่อไป