ประสิทธิภาพและฤทธิ์คงทนของ Temephos 1% SG และ Pyriproxyfen 0.5% G ต่อลูกน้ำยุงลายบ้าน

บทคัดย่อ

ยุงลาย (Aedes aegypti) เป็นพาหะนําเชื้อไวรัสเดงกี่ที่เป็นสาเหตุของโรคไข้เดงกี่หรือไข้เลือดออกมาสู่คน การควบคุมยุงลายระยะลูกน้ำเป็นวิธีการที่ง่ายและเหมาะสมที่สุด สามารถทำได้หลายวิธี ทั้งวิธีทางกายภาพ เคมี และชีวภาพ การใช้สารเคมี Temephos เป็นวิธีการที่นิยมใช้แพร่หลายมานาน ปัจจุบันมีการนําสารยับยั้งการเจริญเติบโต เช่น Pyriproxyfen มาใช้ควบคุมลูกน้ำยุงลายในบางพื้นที่ การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาประสิทธิภาพและฤทธิ์คงทน ในการกําจัดลูกน้ำยุงลายของสารเคมี Temephos และ Pyriproxyfen ในภาชนะน้ำเก็บและภาชนะน้ำใช้ในห้องปฏิบัติการ โดยวิธีจําลองธรรมชาติ พบว่า สารละลาย Temephos 1% SG มีฤทธิ์คงทนสามารถกําจัดลูกน้ำยุงลายได้มากกว่าร้อยละ 50 นาน 12 สัปดาห์ในภาชนะน้ำเก็บ และ 8 สัปดาห์ในภาชนะน้ำใช้ ซึ่งการตายจะเกิดขึ้นภายใน 24 ชั่วโมง ส่วน สารละลาย Pyriproxyfen 0.5% G มีฤทธิ์คงทนในการกําจัดลูกน้ำยุงลายได้มากกว่าร้อยละ 50 นาน 13 สัปดาห์ ในภาชนะน้ำเก็บ และ 9 สัปดาห์ในภาชนะน้ำใช้ โดยที่การตายส่วนมากเกิดขึ้นในระยะตัวโม่งหลังการทดลองประมาณ 3-15 วัน ส่วนการศึกษาฤทธิ์คงทนของสารละลาย Temephos 1% SG ในชุมชน 4 หมู่บ้าน เริ่มสํารวจพบลูกน้ำยุงลายในภาชนะทดสอบในสัปดาห์ที่ 12 คิดเป็นร้อยละ 0.83 ส่วนสารละลาย Pyriproxyfen 0.5% G สํารวจพบ ลูกน้ำยุงลายในภาชนะทดสอบในสัปดาห์ที่ 3 คิดเป็นร้อยละ 10 จากการศึกษาครั้งนี้สรุปได้ว่า Temephos 1% SG และ Pyriproxyfen 0.5% G มีฤทธิ์คงทนในการกําจัดลูกน้ำทั้งในภาชนะน้ำเก็บและภาชนะน้ำใช้ในห้องปฏิบัติการโดยแนวโน้มของฤทธิ์คงทนในการกําจัดลูกน้ำลดลงตามสัดส่วนการใช้น้ำและระยะเวลา