นวัตกรรมและการใช้ประโยชน์จากข้าวปทุมธานี 1 สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ของจังหวัดปทุมธานี ประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ข้าวหอมปทุมธานีหรือข้าวพันธุ์ปทุมธานี 1 ที่ได้รับการรับรองเป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indication, GI) ของจังหวัดปทุมธานี ข้าวใหม่มีกลิ่นหอมคล้ายกลิ่นใบเตย ข้าวหุงสุกและ เจลแป้งมีความนุ่มและคงตัว เมล็ดข้าวมีเกาะตัวกันน้อยกว่าข้าวหอมมะลิแม้จะมีปริมาณแอมิโลสใกล้เคียงกันก็ตาม ปัจจุบันมีการนำข้าวปทุมธานี 1 และผลพลอยได้มาใช้ในการผลิตผลิตภัณฑ์ให้มีความหลากหลาย โดยมีการนำนวัตกรรมเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการผลิต เช่น การนำแป้งข้าวทดแทนการใช้แป้งสาลี โดยใช้สารไฮโดรคอลลอยด์ช่วยเพิ่มความหนืดให้แก่ผลิตภัณฑ์ อย่างไรก็ตามการพัฒนาผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ยังคงมีการศึกษาปัจจัยการผลิตอย่างเหมาะสม รวมถึงการปรับปรุงพันธุ์ข้าวปทุมธานี 1 เพื่อส่งเสริมโภชนาการ นอกจากนั้นการที่่มีหน่วยงานภาครัฐและเอกชนสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง และบูรณาการระหว่างชุมชนผู้ประกอบการอย่างจริงจังเป็นส่วนที่ทำให้ข้าวนี้พัฒนาและเป็นที่รู้จักมากขึ้นได้ในอนาคต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
##default.contextSettings.thaijo.licenseTerms##เอกสารอ้างอิง
กรมทรัพย์สินทางปัญญา. (2564). การขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ภูมิศาสตร์ ข้าวหอมปทุมธานี ทะเบียนเลขที่ สช 64100162. เข้าถึงได้จาก: https://ipthailand.go.th/images/633/GI64100162.pdf (สืบค้นเมื่อ: 25 พฤษภาคม 2569).
กรรณิการ์ พิมพ์รส, เกศริน ฑีฆายุ และพิรดา สุดประเสริฐ. (2563). การศึกษาสายพันธุ์และคุณภาพของข้าวสายพันธุ์สีชลโดยการเปรียบเทียบคุณภาพทางเคมี กายภาพและลายพิมพ์ดีเอ็นเอกับพันธุ์ข้าวไทย. วารสารเกษตรพระวรุณ, 17(1), 147-157.
กล้าณรงค์ ศรีรอด และเกื้อกูล ปิยะจอมขวัญ. (2546). เทคโนโลยีของแป้ง. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
กองวิจัยและพัฒนาข้าว กรมการข้าว. (2569). องค์ความรู้เรื่องข้าว. เข้าถึงได้จาก: http://webold.ricethailand. go.th/rkb3/title-index.php-file=content.php&id=67.htm (สืบค้นเมื่อ: 25 พฤษภาคม 2569).
เกริกเกียรติ ปัญญาหล้า, ชนากานต์ เทโบลต์ พรมอุทัย, ต่อนภา ผุสดี และศันสนีย์ จำจด. (2568). การคัดเลือกข้าวลูกผสมระหว่างพันธุ์แสง 5 และพันธุ์ปทุมธานี 1 เพื่อเพิ่มปริมาณสารฟีนอลิกและผลผลิตในชั่วที่ 4 และชั่วที่ 5. Journal of Agricultural Research and Communications, 41(1), 35–48.
กูรอซียะห์ ยามิรูเด็ง. (2562). การใช้แป้งข้าวเจ้าทดแทนแป้งสาลีบางส่วนในผลิตภัณฑ์ขนมกะหรี่ปั๊บ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มรย., 4(2), 104-112.
ฐานวีร์ ลอยแก้ว, ยุพกนิษฐ์ พ่วงวีระกุล, สุวิมล สร้อยทองสุข, วราพร ลักษณะลม้าย และชิตสุดา ชัยศักดานุกูล. (2568). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ธัญพืชหมักเสริมด้วยโปรตีนข้าวไฮโดรไลเสท. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มรย., 10(2), 34-45.
ทิพย์สุดา เทียนทอง. (2567). การประเมินผลผลิต คุณภาพ และคุณสมบัติทางเคมีกายภาพของข้าวเจ้า สายพันธุ์ก้าวหน้าที่เพาะปลูกในพื้นที่ชลประทาน ภาคกลางของประเทศไทย. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีการเกษตร คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
น้ำฝน ศีตะจิตต์. (2550). การวิจัยและพัฒนาขนมปังแซนวิชจากแป้งข้าวเจ้าพันธุ์ปทุมธานี 1. รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์.
น้ำฝน ศีตะจิตต์. (2552). แป้งเค้กเนยแช่เย็นสำเร็จรูปปราศจากกลูเตน. รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์.
ธัญพรรธน์ ทอง, อนงค์นาฏ หรี่จินดา, วราภรณ์ แสงทอง, แสงทอง พงษ์เจริญกิต, กฤษณะ ลาน้ำเที่ยง และ ช่อทิพา สกูลสิงหาโรจน์. (2565). เครื่องหมายดีเอ็นเอชนิด SSR ที่สัมพันธ์กับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ปริมาณแอนโทไซยานิน และสีเยื่อหุ้มเมล็ดของข้าวในประชากรชั่วที่ 2 ของคู่ผสมระหว่างพันธุ์ปทุมธานี 1 กับก่ำน้อย. แก่นเกษตร, 50(4), 1112-1130.
พรวีนัส ปั้นหยา. (2544). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ขนมปังจากแป้งสาลีผสมแป้งข้าวหอมมะลิ. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.
เพียรพรรณ สุภะโคตร, ศิวพร แซ่เล่า และอรวรรณ ใบศิลา. (2563). การทดแทนแป้งสาลีด้วยแป้งข้าวกล้องหอมมะลิแดงในผลิตภัณฑ์ขนมปัง. วารสารเกษตรพระวรุณ, 17(2), 273-287.
มนัญญา คำวชิระพิทักษ์. (2561). วิทยาศาสตร์เพื่อการถนอมและแปรรูปอาหาร สำหรับนักคหกรรมศาสตร์. คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์.
มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์. (2568). ศูนย์การเรียนรู้และพัฒนาข้าวครบวงจรเพื่อการพัฒนาการบริหารจัดการทรัพยากรชุมชนอย่างยั่งยืน ปีงบประมาณ 2568. มหาวิทยาลัย ราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ จังหวัดปทุมธานี.
ศันสนีย์ อุดมระติ, พัชรี ตั้งตระกูล และงามจิตร โล่วิทูร. (2562). ผลของวิธีการโม่ต่อสมบัติทางเคมีฟิสิกส์ ของแป้งข้าวขาวดอกมะลิ 105 และการนำไปประยุกต์ใช้ในผลิตภัณฑ์ปลอดกลูเตน. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 27(2), 311-325.
ศูนย์บริการข้อมูลการวิจัย นวัตกรรมและเทคโนโลยีการเกษตร สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร. (2569). สมบัติทางเคมีฟิสิกส์ของข้าวพันธุ์ปทุมธานี 1 และขาวดอกมะลิ 105 ระหว่างการเก็บรักษา. เข้าถึงได้จาก: https://cads.arda.or.th/th/documents/sharing/edf15ef5-997d-4760-a4a8-4708719292c2_th-TH?q=SEED%20STORAGE) (สืบค้นเมื่อ: 25 พฤษภาคม 2569).
สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร. (2567). พาสต้าปราศจากกลูเตน. เข้าถึงได้จาก: https://www3. rdi.ku.ac.th/?p=89365 (สืบค้นเมื่อ: 4 มิถุนายน 2569).
สำนักงานเกษตรและสหกรณ์ จังหวัดปทุมธานี. (2568). ประชาสัมพันธ์ รับเมล็ดพันธุ์ข้าวพระราชทาน ออนไลน์ เข้าถึงได้จาก: https://www.opsmoac.go.th/pathumthani-news-preview-471191792970) (สืบค้นเมื่อ: 25 พฤษภาคม 2569).
สุนันทา วงศ์ปิยชน และวัชรี สุขวิวัฒน์. (2552). ผลิตภัณฑ์ข้าวพองอัดแท่งผสมรำข้าวสกัดน้ำมัน. วารสารวิชาการข้าว, 3(2), 48-56.
อดิศร์ อิศรางกูร ณ อยุธยา, ปริญญารัตน์ เลี้ยงเจริญ, เกศินี ธารีสังข์, กาญจนา ย่าเสน และทิพวัลย์ แก้วมีศรี. (2566). รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์ นโยบายการเกษตรเพื่อรองรับ BCG รายงานฉบับสมบูรณ์ นโยบายการเกษตรเพื่อรองรับ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. BCG. เข้าถึงได้จาก: https://tdri.or.th/wp-content/uploads/2023/11/2023_03_นโยบายเกษตรเพื่อรองรับ-BCG.pdf (สืบค้นเมื่อ: 25 พฤษภาคม 2569).
อนุสรา วงษ์ไว, สิรินลักษณ์ ประเสริฐบำรุง, ดวงกมล สีทา และมณฑา หมีไพรพฤกษ์. (2561). สารกาบาและฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระของข้าวกล้องงอกหอมปทุมธานี 1 ในน้ำแช่ 4 ชนิด. รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติพิบูลสงครามวิจัย ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2561. หน้า 437-442. เข้าถึงได้จาก: https://research.kpru.ac.th/research2/pages/filere/1556082848.pdf (สืบค้นเมื่อ: 25 พฤษภาคม 2569).
อรประภา อนุกูลประเสริฐ. (2559). ผลของการขาดน้ำต่อการเจริญเติบโตและองค์ประกอบผลผลิตของ ข้าวหอม 6 พันธุ์. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 24(3), 443-455.
Anukanon, S., Kaewiad, K., Manakla, S., Deeammart, J., Saeng-ngoen, K., Ngamnon, Y., Rapan, N., & Chatree, Y. (2026). Cyclooxygenase modulatory activity of γ-oryzanol from Pathumthani 1 rice bran: Integration of HPLC composition, cell assays, and molecular docking. Trends in Sciences, 23(7), Article 12666.
Bunyawanichakul, P., Sookramoon, K., & Khamwachirapitak, M. (2026). Process optimization and quality characteristics of sheet-type puffed rice from glutinous and Pathum Thani rice flour. ASEAN Journal of Scientific and Technological Reports29(5), e260255.
Bunyawanichakul, P., Sookramoon, K., Khamwachirapitak, M., Charoensiri, Y., & Posuwan, A. (2025). Enhancing puffed rice production in Thailand: A performance comparison of traditional and mechanical methods. Engineer, Technology & Applied Science Research, 15(6), 29978-29984.
Chinvongamorn, C., & Sansenya, S. (2020). The γ-oryzanol content of Thai rice cultivars and the effects of gamma irradiation on the γ-oryzanol content of germinated Thai market rice. Oriental Journal of Chemistry, 36(5), 812-818.
Jaroennon, P., Nuanchankong, J., Lilitchan, S., & Manakla, S. (2022). Low-fat, plant-based ice creams formulated with rice bran oil and rice bran oil organogel. Journal of Food Health and Bioenvironmental Science, 15(1), 30-36.
Klaiwichit, P., Phoorahong, N., Jirasatitkul, T., Sukmuk, C., Rossiri, P., Leechaiboon, W., Hongpresertgul, N., Nantasing, R., & Issara, U. (2025). Development of sweetened condensed creamer made of Thai Pathumthani rice (Hom-Pathum) milk. Progress in Applied Science and Technology, 15(2), 1-8.
Manakla, S., Jareonnon, P., & Lilitchan, S. (2020). Rice bran oil emulsion organogels as fat baking for brownies. Journal of Food Health and Bioenvironmental Science, 13(3), 47-53.
