การปล่อยและการกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง

Carbon Dioxide Emission and Carbon Sequestration in Lampang Rajabhat University

บทคัดย่อ

        ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อภาวะโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การบริหารจัดการการปล่อยและกักเก็บคาร์บอนอย่างมีประสิทธิภาพจึงเป็นแนวทางสำคัญในการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาศักยภาพของต้นไม้ภายในมหาวิทยาลัยราชภัฏลำปางในการกักเก็บคาร์บอนไดออกไซด์ สำหรับเป็นข้อมูลปีฐาน และประเมินแนวทางการพัฒนาเป็นคาร์บอนเครดิตของมหาวิทยาลัย และ 2) ประเมินปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมภายในมหาวิทยาลัย รวมถึงการวิเคราะห์แหล่งที่มาหลักของการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยจำแนกตามขอบเขตการปล่อยก๊าซประเภทที่ 1 - 3 การศึกษาเป็นการวิจัยเชิงสำรวจ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนามในปี 2566 และวิเคราะห์ข้อมูลตามแนวทางขององค์การบริหารก๊าซเรือนกระจกและคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (IPCC, 2006) ตามหลักมาตรฐานการจัดทำบัญชีและการรายงานก๊าซเรือนกระจกสำหรับองค์กร ผลการวิจัยพบว่ามหาวิทยาลัยราชภัฏลำปางมีต้นไม้ส่วนใหญ่อยู่กลุ่มพรรณไม้ทั่วไปมีจำนวนคิดเป็น 95.8% รองลงมาเป็นกลุ่มปาล์มคิดเป็น  4.1%  และเถาวัลย์ โดยไม่พบกลุ่มไผ่และพรรณไม้ป่าชายเลน เมื่อคำนวณมวลชีวภาพรวมพบว่าเท่ากับ 3,420 ตัน โดยสามารถกักเก็บคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่ารวมได้ 5,885 ตัน ซึ่งมาจากมวลชีวภาพเหนือพื้นดิน 4,628 ตัน และมวลชีวภาพใต้ดินได้ 1,257 ตัน อย่างไรก็ตามปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของมหาวิทยาลัยในปี 2566 เกิดจากกิจกรรมประเภทที่ 1 ซึ่งเป็นการปล่อยทางตรง คิดเป็นเพียง 6% ซึ่งเกิดจากการใช้ยานพาหนะในการเดินทางไปราชการ การใช้ก๊าซหุงต้ม และการทำการเกษตรและปศุสัตว์ รองลงมาจากการทำกิจกรรมประเภทที่ 3 ด้วยการปล่อยทางอ้อมด้วยวิธีอื่น ๆ คิดเป็น 35.3% ซึ่งมาจากปริมาณขยะ 28.3% การใช้ยานพาหนะ 6.8% และและสิ่งปฏิกูล 0.1% ส่วนกิจกรรมประเภทที่ 2 เป็นการปล่อยทางอ้อมจากการใช้ไฟฟ้าซึ่งคิดเป็นสัดส่วนที่มากที่สุดถึง 59.2% หรือ 1834.4 ตัน ของการปลดปล่อยทั้งหมด ซึ่งอยู่ที่ 3,100.34 ตัน เมื่อเทียบในปี 2566 พบว่าการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์คิดเป็นเป็น 52.7% เทียบเท่าของปริมาณที่สะสมอยู่ในต้นไม้ภายในมหาวิทยาลัย ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความสำคัญในการวางแผนการจัดการพื้นที่สีเขียว การลดและการชดเชยปริมาณคาร์บอนของมหาวิทยาลัยอย่างยั่งยืนในอนาคต