ปัจจัยทำนายปัญหาด้านอาชีวอนามัยในมิติการเจ็บป่วยและอุบัติเหตุจากการทำงานของแรงงานผู้สูงอายุภาคเกษตรกรรม อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย
DOI:
https://doi.org/10.57260/stc.2026.1647คำสำคัญ:
แรงงานสูงอายุ, อาชีวอนามัยและความปลอดภัย, งานเกษตรกรรมบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยและศึกษาปัจจัยทำนายปัญหาด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย ในกลุ่มแรงงานผู้สูงอายุภาคเกษตรกรรม อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย การดำเนินการวิจัยเป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง ในกลุ่มตัวอย่างแรงงานเกษตรกรที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 360 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบความตรงและวิเคราะห์ความเชื่อมั่น วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติอนุมาน ได้แก่ Multiple logistic regression โดยกำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ผลการวิจัยพบว่า สภาพแวดล้อมและพฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงานของแรงงานสูงอายุในภาคเกษตรกรรม โดยรวมอยู่ในระดับปลอดภัย จำนวน 202 คน (ร้อยละ 56.11) ปัญหาด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยของแรงงานสูงอายุในภาคเกษตรกรรม โดยรวมอยู่ในระดับมีปัญหา จำนวน 187 คน (ร้อยละ 51.95) เมื่อวิเคราะห์ปัจจัยทำนายพบว่ามี 3 ปัจจัยหลักที่สามารถทำนายการเกิดปัญหาด้านอาชีวอนามัยได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ 1) ปัจจัยด้านการอบรม โดยแรงงานที่ไม่เคยได้รับการอบรมด้านความปลอดภัยมีความเสี่ยงต่อการเกิดปัญหามากกว่ากลุ่มที่เคยได้รับการอบรมถึง 4.02 เท่า (Adjusted OR = 4.016, 95% CI = 2.525–6.369, p < 0.001) 2) ปัจจัยด้านการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช มีความเสี่ยงเป็น 2.00 เท่า (Adjusted OR = 1.998, 95% CI = 1.232–3.240, p = 0.005) และ 3) ปัจจัยด้านสภาพแวดล้อมและพฤติกรรมการทำงานที่ไม่ปลอดภัย มีความเสี่ยงสูงเป็น 2.34 เท่า (Adjusted OR = 2.336, 95% CI = 1.464–3.731, p < 0.001) ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่าการจัดการสภาพแวดล้อมทางกายภาพควบคู่ไปกับการจัดโปรแกรมอบรมเชิงปฏิบัติการที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและการควบคุมการใช้สารเคมีอย่างปลอดภัย จัดเป็นกลไกสำคัญในการลดความเสี่ยงและส่งเสริมคุณภาพชีวิตการทำงานของเกษตรกรสูงอายุในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Downloads
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมการบริหารงานจังหวัดแบบบูรณาการจังหวัดเชียงราย. (2564). แผนพัฒนาจังหวัดเชียงราย พ.ศ.2566-2570. https://bunrueng.go.th/filesAttach/download/type-26/main-242/1763451026.pdf
จันจิราภรณ์ จันต๊ะ. (2564). สภาพแวดล้อมในการทำงาน พฤติกรรมความไม่ปลอดภัยในการทำงาน และอุบัติเหตุ จากการทำงานของแรงงานนอกระบบอายุ 45 ปีขึ้นไป ในอำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. วารสารควบคุมโรค, 47(4), 1026-1037. https://doi.org/10.14456/dcj.2021.89
จุฑามาศ ศรีมานนท์, จิรานันท์ ทองมาก, ชัญญานุช ปรีชา, ธนาธิป ประสมบุญ, น้ำทอง พิมพ์บุญ และ สุชานาถ ครองบุ่งคล้า. (2564). ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรที่มีผลเลือดอยู่ในระดับเสี่ยงและไม่ปลอดภัยโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ. วารสารสหวิชาการเพื่อสุขภาพ, 3(2), 32-48. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/MDHJ/article/view/257470
ปิยนุช ยอดสมสวย, มัณฑนา ชื่นบุญชู, เกศสุภา จิระการณ์, ปภัสสร อุ่นเจริญ และ ปะการัง ศรีมี. (2568). ความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชและระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสของ เกษตรกรทำนา: กรณีศึกษาตำบลพระอาจารย์ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ, 18(2), 157-174. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JSH/article/view/280535
รุจาธร อินทรตุล, วรันธรณ์ จงรุ่งโรจน์สกุล, ชวพรพรรณ จันทร์ประสิทธิ์, ธานี แก้วธรรมานุกูล และ นพมาศ ศรีเพชร วรรณดี. (2562). ปัจจัยคุกคามสุขภาพ พฤติกรรมการทำงาน การเจ็บป่วยและบาดเจ็บที่ เกี่ยวเนื่องกับการทำงานของแรงงานนอกระบบ: กรณีกลุ่มแกะลำไย. พยาบาลสาร, 46(ฉบับพิเศษ), 23-35. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/cmunursing/article/view/232480
วันปิติ ธรรมศรี. (2564). ผลกระทบทางสุขภาพและสิ่งแวดล้อมจากการใช้สารเคมีทางการเกษตรของเกษตรกรไทย. วารสารเกษตรพระจอมเกล้า, 39(4), 329-336. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/agritechjournal/article/view/249179
วิทชย เพชรเลียบ. (2564). ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานของเกษตรกรสูงอายุ ตำบลพุดซา อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ, 14(2), 114-127. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JSH/article/view/246541
วรลักษณ์ สมบูรณ์นาดี, พัชรี ศรีกุตา และ พุฒิพงศ์ สัตยวงศ์ทิพย์. (2568). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพจากการทำนาของเกษตรกรนาข้าวในเขตพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพแห่งประเทศไทย, 7(1), 40–49. https://doi.org/10.55164/hsjt.v7i1.269871
ศิรินัดดา ปรีชา, ธีรพัฒน์ เขื่อนปัญญา และ ปราณี จิระกิตติเจริญ. (2566). แรงงานสูงวัยปรับตัวอย่างไรให้ทันเทรนด์. https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/articles/regional-articles/reg-article-2024-01.html
สาลี อินทร์เจริญ, กมลรัตน์ นุ่นคง, วิลาวรรณ ศรีพล, สุพัตรา ใจเหมาะ และ สิริมา วังพะยอม. (2566). การประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพจากการทำงานของแรงงานสูงอายุนอกระบบในภาคใต้ของประเทศไทย. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ, 16(1), 150–165. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JSH/article/view/262502
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2565). จับตาทิศทางสุขภาพคนไทย ปี 2566. https://resourcecenter.thaihealth.or.th/content-detail/-2023
สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดเชียงราย. (2566). รายงานสถานการณ์ทางสังคม จังหวัดเชียงราย ประจำปี 2566. https://chiangrai.m-society.go.th/รายงานประจำปีงบประมาณ-2566/
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). สรุปผลที่สำคัญการทำงานของผู้สูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2565. https://www.dop.go.th/download/knowledge/th1688714910-2409_0.pdf
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). ประเภทผู้สูงอายุ. https://gdcatalog.go.th/dataset/gdpublish-0704-01-0010#:~:text=ประเภทผู้สูงอายุ%20แบ่งกลุ่ม,ผู้สูงอายุที่พึ่งตนเองได้
Best, J. W. (1997). Research in Education. (3rd ed.). Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall.
DeCamp, W., & Herskovitz, K. (2015). The Theories of Accident Causation. In: Security Supervision and Management, Butterworth-Heinemann, Oxford, 71-78.
https://doi.org/10.1016/B978-0-12-800113-4.00005-5
Heinrich, H. W. (1959). Industrial accident prevention: A scientific approach. (4th ed.). McGraw-Hill.
International Labour Organization. (2019). Working on a warmer planet: The impact of heat stress on labour productivity and decent work. Geneva: ILO. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@dcomm/@publ/documents/publication/wcms_711919.pdf
Occupational Safety and Health Administration. (2019). Occupational noise exposure. https://www.osha.gov/SLTC/noisehearingconservation/healtheffects.html
Preston, J., & Biddell, B. (2021). The physiology of ageing and how these changes affect older people. Medicine in older adults, 49(1), 1-5. https://doi.org/10.1016/j.mpmed.2020.10.011
Rosenstock, I. M. (1974). Historical origins of the health belief model. Health Education Monographs, 2(4), 328-335. https://doi.org/10.1177/109019817400200403
Wayne, W. D. (1995). Biostatistics: a foundation of analysis in the health sciences. (6th ed.). New York: John Wiley& Sons.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสู่ชุมชน
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ใน “วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสู่ชุมชน” ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสู่ชุมชน มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจาก วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสู่ชุมชน มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
2. เนื้อหาบทความที่ปรากฏในวารสารเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
