การเจริญเติบโตและผลผลิตของบักวีตภายใต้ระดับความสูงที่แตกต่างกันเพื่อการจัดการการผลิตบนพื้นที่สูง
Growth and Yield Evaluation of Buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench) under Different Altitudes for Production Management in Highland Areas
คำสำคัญ:
บักวีต, ผลผลิต, การเจริญเติบโต, พื้นที่สูง, ระดับความสูงบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินการเจริญเติบโตและผลผลิตของบักวีตภายใต้ระดับความสูงที่แตกต่างกัน โดยทำการทดลองในพื้นที่ที่มีระดับความสูงแตกต่างกัน 3 แห่ง ได้แก่ ศูนย์วิจัยข้าวแพร่ (166 MSL) บ้านนากอก (552 MSL) และสถานีเกษตรที่สูงภูพยัคฆ์ (1,001 MSL) ผลการศึกษาพบว่า ความแตกต่างของระดับความสูงส่งผลต่อค่าการสะสมอุณหภูมิ (GDD) ตลอดฤดูปลูก ซึ่งแตกต่างกันเป็นลำดับคือ 1,670, 1,570 และ 1,328 องศาเซลเซียส ตามลำดับ โดยในช่วงต้นของการเจริญเติบโต ค่าความแตกต่างของ GDD น้อย จึงไม่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตมากนัก แต่ในช่วงระยะสืบพันธุ์ ความแตกต่างของ GDD ที่สูงขึ้นมากกว่า 100 องศาเซลเซียส ส่งผลให้การพัฒนาช่อดอกและการติดเมล็ดลดลงอย่างมีนัยสำคัญ โดยพื้นที่ที่มีระดับความสูงต่ำที่สุดให้ผลผลิตเมล็ดน้อยกว่าพื้นที่สูงถึง 23–44 เปอร์เซ็นต์ ผลการวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่า การสะสมอุณหภูมิที่เหมาะสมเป็นปัจจัยสำคัญต่อการพัฒนาทางสืบพันธุ์ของบักวีต และควรใช้เป็นแนวทางในการเลือกพื้นที่ปลูก โดยพื้นที่ที่มีอุณหภูมิต่ำกว่า 30 องศาเซลเซียส เหมาะสำหรับการผลิตเมล็ดเพื่อเชิงพาณิชย์ ส่วนพื้นที่ที่มีอุณหภูมิสูงกว่า ควรเน้นการปลูกเพื่อไถกลบเป็นปุ๋ยพืชสด ทั้งนี้ ข้อมูลจากการศึกษาสามารถใช้วางแผนการผลิตและเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการดินและพืชให้แก่เกษตรกรในพื้นที่สูงของประเทศไทย
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Babu S, Yadav GS, Singh R, Avasthe RK, Das A, Mohapatra KP, et al. Production technology and multifarious uses of buckwheat (Fagopyrum spp.): A review. Indian J Agron. 2018;63(4):415–27.
ดารากร อัคฮาดศรี, จุไรรัตน์ ฝอยถาวร, ชฎาพร อุปนันท์, กาญจนัษ อนันตะ. รายงานฉบับสมบูรณ์: โครงการวิจัยเพื่อฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดิน. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน); 2560.
Kalinova J, Moudrý J. Evaluation of frost resistance in varieties of common buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench). Plant Soil Environ. 2003;49(9):410–13.
Dražić S, Glamočlija Đ, Ristić M, Željko D, Dražić M, Pavlović S, et al. Effect of environment on the rutin content in leaves of Fagopyrum esculentum Moench. Plant Soil Environ. 2016;62(6):261–5.
Płażek A, Słomka A, Kopeć P, Dziurka M, Hornyák M, Sychta K, et al. Effects of high temperature on embryological development and hormone profile in flowers and leaves of common buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench). Int J Mol Sci. 2019 Apr 5;20(7):1705. doi: 10.3390/ijms20071705.
อาคม กาญจนประโชติ, ประกิตต์ โกะสูงเนิน, วัฒนชัย ดำรงหาญวิทย์, วินัตย์ แหล้ทอง, วีระพันธ์ กันแก้ว, ศิวพงษ์ นฤบาล และคณะ. รายงานผลการวิจัย: การคัดเลือกพันธุ์และศึกษาเทคโนโลยีการผลิตบักวีทบนพื้นที่สูงในเขตภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. เชียงใหม่: งานพัฒนาและส่งเสริมการผลิตพืชไร่บนพื้นที่สูง มูลนิธิโครงการหลวง; 2547. [เข้าถึงเมื่อ 28 มิ.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://cmudc.library.cmu.ac.th/ digital/api/DownloadDigitalFile/dowload/1801027
สุทธกานต์ ใจกาวิล, พิชญ์นันท์ กังแฮ, อภิวัฒน์ หาญธนพงศ์, ปิยพันธ์ ศรีคุ้ม. การปลูกบัควีทหลังนาโดยเกษตรกรมีส่วนร่วมบนพื้นที่สูงในจังหวัดน่าน. ใน: รายงานการประชุมวิชาการสัมมนาวิชาการข้าวและธัญพืชเมืองหนาว กลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคเหนือตอนบนและภาคเหนือตอนล่าง ครั้งที่ 12; 3–5 มี.ค. 2563; เชียงใหม่: . 2563. น. 349–50.
Day PR. Particle fractionation and particle-size analysis. In: Black CA, editor. Methods of soil analysis. Part 1: Physical and mineralogical properties. Agronomy Monograph No. 9. Madison (WI): American Society of Agronomy; 1965. p. 545-67.
Walkley A, Black IA. An examination of the Degtjareff method for determining soil organic matter, and a proposed modification of the chromic acid titration method. Soil Sci. 1934 Jan;37(1):29-38. doi: 10.1097/00010694-193401000-00003.
Bray RH, Kurtz LT. Determination of total, organic, and available forms of phosphorus in soils. Soil Sci. 1945 Jan;59(1):39-46. doi: 10.1097/00010694-194501000-00006.
Thomas GW. Exchangeable cations. In: Page AL, Miller RH, Keeney DR, editor. Methods of soil analysis. Part 2: Chemical and microbiological properties. 2nd ed. Madison (WI): American Society of Agronomy; Soil Science Society of America; 1982. p. 159-65.
Phakamas N, Jintrawet A, Patanothai A, Sringam P, Hoogenboom G. Estimation of solar radiation based on air temperature and application with the DSSAT v4.5 peanut and rice simulation models in Thailand. Agric For Meteorol. 2013 Oct 15;180:182-93. doi: 10.1016/J.AGRFORMET.2013.06.015
Edwardson SE. Using growing degree days to estimate optimum windrowing time in buckwheat. In: Matano T, Ujihara A, editors. Current Advances in Buckwheat Research, Proceedings of the Sixth International Symposium on Buckwheat; 1995 Aug 24–29. Shinshu (China): Shinshu University Press; p. 509–14.
Morishita T, Suzuki T, Yoshimoto M. Effects of high temperature during flowering on pollination and seed set in common buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench). Breed Sci. 2020;70(1):57–63.
Jung GH, Kim SL, Kim MJ, Kim SK, Park JH, Kim CG, et al. Effect of sowing time on buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench) growth and yield in central Korea. J Crop Sci Biotechnol. 2015;18(4):285–91. doi: 10.1007/ s12892-015-0117-6
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารก้าวทันโลกวิทยาศาสตร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
