การศึกษาประสิทธิผลของตำรับยาสำราญนิทรา ต่อการเพิ่มคุณภาพการนอนหลับในผู้ป่วยที่มีภาวะนอนไม่หลับ

Effectiveness of Samran Nitra Remedy on Improving Sleep Quality Among Insomnia Patients

ผู้แต่ง

  • ชุติวัต หยู่ทองอินทร์ กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก นนทบุรี
  • พรรัตน์ จันทร์ศรี กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก นนทบุรี
  • เจนจิรา สุขเจริญจิต กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก นนทบุรี
  • เขมานันท์ จูมทอง กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก นนทบุรี
  • พิมพ์ลดา พงศ์ชัยชานนท์ กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก นนทบุรี
  • ศรีสุภัค นันทา กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก นนทบุรี

คำสำคัญ:

คุณภาพการนอนหลับ, ตำรับยาสำราญนิทรา, นอนไม่หลับ

บทคัดย่อ

         การนอนหลับ เป็นสภาวะหนึ่งของร่างกายที่จำเป็นและสำคัญของชีวิตการนอนไม่หลับเป็นปัญหาสุขภาพที่มีความสำคัญและพบได้บ่อยที่สุด ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตของบุคคล ทำให้เกิดผลเสียต่อร่างกาย จิตใจ สังคม อาชีพ และเศรษฐกิจ การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิผลก่อนและหลังได้รับตำรับยาสำราญนิทราต่อการเพิ่มคุณภาพการนอนหลับ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยนอนไม่หลับที่เข้ารับบริการในศูนย์การแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก สาขาเขตสุขภาพ 7 แห่ง จำนวน 186 คน เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง คือ ตำรับยาสำราญนิทรา รับประทานครั้งละ 1 แคปซูล (ขนาด 250 มิลลิกรัม/แคปซูล) วันละ 1 ครั้ง ก่อนนอน เป็นระยะเวลา 4 สัปดาห์ เก็บข้อมูลก่อนและหลังการทดลอง โดยใช้แบบสอบถามดัชนีคุณภาพการนอนหลับของ  พิตต์สเบิร์ก วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และใช้สถิติเชิงอนุมานในการวิเคราะห์เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยก่อนและหลังได้รับตำรับยาสำราญนิทราโดยใช้สถิติ dependent t-test

         ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยคุณภาพการนอนหลับดีขึ้นจาก 9.58±2.55 เป็น 6.82±3.34 แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05)อย่างไรก็ตาม ในทางคลินิกพบว่าระดับคะแนนเฉลี่ยยังไม่แตกต่างในระดับที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน จึงสามารถสรุปได้ว่าการใช้ตำรับยาสำราญนิทรามีแนวโน้มช่วยส่งเสริมคุณภาพการนอนหลับในผู้ป่วยได้ในระดับปานกลาง

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

เกษม ตันติผลาชีวะ. การนอนหลับ และวงจรการนอนหลับ. ใกล้หมอ; 2543;15(5):81-82.

Buysse DJ, Reynolds CF, Monk TH, Hoch CC, Kupfter DJ. Quantification of subjective sleep quality in healthy elderly men and women using the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). Sleep. 1991 Aug;14(4):331-8. doi:10.1093/SLEEP/14.4.331

Buysse DJ, Reynolds CF, Monk TH, Hoch CC, Kupfter DJ. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Res. 1989 May;28(2):193-213. doi:10.1016/0165-1781(89)90047-4

อัญชลี ชุ่มบัวทอง, วิจิตร ชะโลปถัมภ์, พิชญา ทองอยู่เย็น, ศรายุทธ โชคชัยวรรัตน์, กันตภณ ธรรมวัฒนา, บังอร ฉางทรัพย์, และคณะ. คุณภาพการนอนหลับ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการนอนหลับและความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองของผู้สูงอายุ. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2558;24(5):833-843.

Chinvararak C, Kirdchok P. Insomnia, problems that should never be ignored. Voc Edu Cent Reg J. 2020;4(1):1-10.

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. วันนอนหลับโลก ล้วงลึกปัญหา นอนไม่หลับ น่ากลัวแค่ไหน?. [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://dmh.go.th/news-dmh/view.asp?id=30646.

สมพร รุ่งเรืองกลกิจ. เพศภาวะกับสุขภาพจิต. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย. 2553;55(1):109-18.

กัมปนาท สุริย์, กุลนิดา สุนันท์ศิริกูล, กิตติยารัตน์ ต้นสุวรรณ์. คุณภาพของการนอนหลับและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในผู้สูงอายุชุมชนเขตเมืองจังหวัดนครสวรรค์. วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุขเขตสุขภาพที่ 3. 2565;19(1):15-27.

วิทมา ธรรมเจริญ, นิทัศนีย์ เจริญงาม, ญาดา ภาโชติดิลก, นิตยา ทองหนูนุ้ย. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพการนอนหลับของผู้สูงอายุ. วารสารเทคโนโลยีสุรนารี. 2566;17(2):1-19.

นุสรา ใจซื่อ, อภิญญา ธรรมแสง. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพการนอนหลับของผู้สูงอายุในตำบลหนองแซง อำเภอบ้านแฮดจังหวัดขอนแก่น. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน. 2564;4(1):81-95.

Balbo M, Leproult R, Van Cauter E. Impact of sleep and its disturbances on hypothalamic-pituitary-adrenal axis activity. Int J Endocrinol. 2010;2010(59234): 1-16. doi:10.1155/2010/759234

Ju YE, Lucey BP, Holtzman DM. Sleep and Alzheimer disease pathology–a bidirectional relationship. Nat Rev Neurol. 2014 Feb;10(2):115–9. doi:10.1038/ nrneurol.2013.269

Lim J, Dinges DF. A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables. Psychol Bull. 2010 May;136(3):375–89. doi:10.1037/ a0018883

Thai traditional and complementary medicine hospital. Guidelines for using traditional Thai medicine formulations containing cannabis in Thai traditional and complementary medicine hospital. Nonthaburi: Department of Thai traditional and alternative medicine; 2023.

จิราภรณ์ นันท์ชัย, นริศรา ใคร้ศรี, ลาวัลย์ สมบูรณ์, เทียมศร ทองสวัสดิ์. ปัจจัยทำนายคุณภาพการนอนหลับของนักศึกษาพยาบาล. พยาบาลสาร. ธ.ค. 2560;44(ฉ.พิเศษ):49-59.

ปุณย์จารี วิริยโกศล. โรคการนอนหลับ [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 10 ม.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://w1.med.cmu.ac.th/psychiatry/education/learning

ศรัณยา คงยิ่ง, ธัญญลักษณ์ ศิริยงค์. ประสิทธิผลของตํารับยาสมุนไพรที่ใช้ในการรักษาโรคนอนไม่หลับโรงพยาบาลพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. พ.ค.-ส.ค. 2566;21(2):296-6.

เสาวลักษณ์ กิติยามาตย์. ผลของยาไทยตำรับยาหอมเทพจิตรต่อคุณภาพการนอนในผู้ที่มีภาวะนอนไม่หลับ [ปริญญานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต]. เชียงราย: มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง; 2558.

ศศิพงค์ ทิพย์รัชดาพร, จริยา สีทา, พิพัฒพงศ์ ป้อมไชยา, สมฤทัย บุญญาวรรณ, กัญญาภัค ศิลารักษ์. ประโยชน์และความปลอดภัยของตำรับยาศุขไสยาศน์ในผู้ป่วยที่มีภาวะนอนไม่หลับ. วารสารกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 10 ม.ค. 2568];19(2):317-30. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/ index.php/ JTTAM/article/view/247846/170004

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-01-01

รูปแบบการอ้างอิง

1.
หยู่ทองอินทร์ ช, จันทร์ศรี พ, สุขเจริญจิต เ, จูมทอง เ, พงศ์ชัยชานนท์ พ, นันทา ศ. การศึกษาประสิทธิผลของตำรับยาสำราญนิทรา ต่อการเพิ่มคุณภาพการนอนหลับในผู้ป่วยที่มีภาวะนอนไม่หลับ : Effectiveness of Samran Nitra Remedy on Improving Sleep Quality Among Insomnia Patients. AdvSciJ [อินเทอร์เน็ต]. 1 มกราคม 2026 [อ้างถึง 11 มกราคม 2026];26(1):221-35. available at: https://li02.tci-thaijo.org/index.php/adscij/article/view/1178

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย