ศิลปประดิษฐ์งานดอกไม้ไทยจากศิลปะไทยในเกาะรัตนโกสินทร์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ศิลปประดิษฐ์จากงานดอกไม้ไทยที่ปรากฏในงานศิลปะไทย เป็นสัญลักษณ์ที่สะท้อนให้เห็นหลักฐานทางภูมิปัญญาในการประดิษฐ์ดอกไม้ของคนไทยผ่านพื้นที่วัดหลวงในเกาะรัตนโกสินทร์ บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการให้ความหมาย และรูปแบบการจัดวางศิลปประดิษฐ์งานดอกไม้ไทยจากศิลปะไทยในเกาะรัตนโกสินทร์ โดยรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาเอกสาร ใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และการตีความหมาย ร่วมกับวิธีการสำรวจภาคสนาม (Survey Research) ด้วยวิธีการสังเกต และการสัมภาษณ์ รวบรวมข้อมูลจากวัดหลวงในพื้นที่เกาะรัตนโกสินทร์ จำนวน 5 วัด ได้แก่ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร วัดบวรนิเวศวิหารราชวรวิหาร วัดเทพธิดารามวรวิหาร และวัดราชประดิษฐสถิต มหาสีมารามราชวรวิหาร ผลการศึกษา พบว่า การให้ความหมายศิลปประดิษฐ์งานดอกไม้ไทยจากศิลปะไทยในเกาะรัตนโกสินทร์ ปรากฏใน 3 มุมมอง ได้แก่ มุมมองแรก พ.ศ. 2325 - 2367 (สมัยรัชกาลที่ 1 – 2) ยุคการทำตามจารีตวัฒนธรรมดอกไม้ มุมมองที่สอง พ.ศ. 2367 - 2411 (สมัยรัชกาลที่ 3 – 4) ยุครับและปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมดอกไม้ และมุมมองที่สาม พ.ศ. 2411 – 2468 (สมัยรัชกาลที่ 5 – 6) ยุคผสมผสานและสร้างสรรค์วัฒนธรรมดอกไม้ ส่วนรูปแบบการจัดวางศิลปประดิษฐ์งานดอกไม้ไทยจากศิลปะไทยในเกาะรัตนโกสินทร์ ปรากฏใน 2 รูปแบบ ได้แก่ รูปแบบแรก การปฎิบัติตามกฎเกณฑ์ดั้งเดิมผ่านการใช้สีที่สะท้อนปริศนาธรรม และรูปแบบที่สอง การอุปถัมภ์ของผู้นำผ่านงานดอกไม้แบบไทยในพื้นที่สาธารณะ ส่งผลให้ศิลปประดิษฐ์จากงานดอกไม้ไทยที่ปรากฏในงานศิลปะไทยมีความหลากหลาย โดยเฉพาะช่วงที่ประเทศมีการติดต่อค้าขายกับชาวต่างชาติ วัฒนธรรมที่มาพร้อมกับชาวต่างชาติจึงมีอิทธิพลต่อรูปแบบงานดอกไม้ ศิลปประดิษฐ์จากงานดอกไม้ที่ปรากฏในงานศิลปะไทย จึงเป็นภาพสะท้อนแนวคิดของคนไทยที่ยอมรับและปรับเปลี่ยนแนวคิดผ่านเหตุการณ์สําคัญทางประวัติศาสตร์ งานดอกไม้ไทยจึงไม่ได้เป็นแค่การจำลองสถานการณ์ สถานที่ และช่วงเวลาในอดีตเท่านั้น แต่ยังได้ผนวกความคิดเรื่องเวลาในสถานการณ์ร่วมสมัยเข้าไว้ในผลงานด้วย
Article Details
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารเทคโนโลยีคหกรรมศาสตร์และนวัตกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรีและคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
เอกสารอ้างอิง
กตัญชลี เวชวิมล. (2543). อิทธิพลของความชื้นและแสงแดดต่อการเสื่อมสภาพของจิตรกรรมฝาผนังวัด [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กองอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมธรรมชาติและศิลปกรรม สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2547). แผนที่ชุมชนกรุงรัตนโกสินทร์.
จุฑารัตน์ จิตโสภา. (2555). วิเคราะห์แนวคิดของรัชกาลที่ 4 ที่สะท้อนผ่านจิตรกรรม เรื่อง “อิเหนา” ในพระวิหารหลวงวัดโสมนัสวิหาร. วารสารดำรงวิชาการ, 11(2), 195-217.
พัสวีสิริ เปรมกุลนันท์. (2560). จิตรกรรมสมัยรัชกาลที่ 4: ความสมจริงผ่านภาพเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ ภาพบุคคล และความสัมพันธ์กับภาพถ่าย. ใน บันทึกไว้ในงานจิตรกรรม (น. 43–76). โครงการเสวนาวิชาการด้านประวัติศาสตร์ศิลปะ เนื่องในโอกาส 72 ปี ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.สันติ เล็กสุขุม ราชบัณฑิต.
ภัทรภร ฐิติชาญชัยกุล. (2562). การวิเคราะห์ทฤษฎีทางศิลปวิจารณ์ ระหว่างทฤษฎีการวิจารณ์อย่างสุนทรีย์ของราล์ฟ สมิธ กับทฤษฎีศิลปะวิเคราะห์ ของเอ็ดมันด์ เบิร์ก เฟลด์แมนเพื่อการจัดการเรียนการสอนศิลปะวิจารณ์. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี, 9(1), 260–270.
มณีรัตน์ จันทนะผะลิน. (2527). เครื่องแขวนไทยดอกไม้สด. อมรินทร์การพิมพ์.
ฤทธิรัตน์ ดารารัตน์ และกรกฏ ศิริสวัสดิ์. (2565). การออกแบบผลิตภัณฑ์ที่ระลึกจากภูมิปัญญางานประดับกระเบื้องเคลือบภายในวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ในแนวคิดการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์อัตลักษณ์ไทย. วารสารศิลปศาสตร์ มทร.กรุงเทพ, 4(1), 71–84.
วิไลรัตน์ ยังรอด และธวัชชัย องค์วุฒิเวทย์. (2559). ถอดรหัส ภาพผนัง พระจอมเกล้า-ขรัวอินโข่ง. มิวเซียมเพรส.
ศักดิ์ชัย สายสิงห์. (2560). จิตรกรรมในฐานะสื่อการรับรู้พระพุทธศาสนา : พัฒนาการทางความคิดและความเชื่อของคนไทย. ใน บันทึกไว้ในงานจิตรกรรม (น. 7–25). โครงการเสวนาวิชาการด้านประวัติศาสตร์ศิลปะ เนื่องในโอกาส 72 ปี ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.สันติ เล็กสุขุม ราชบัณฑิต.
สัญญา สัญญาวิวัฒน์. (2550). ทฤษฎีสังคมวิทยา เนื้อหาและแนวการใช้ประโยชน์เบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 12). สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมศักดิ์ แตงพันธ์. (2551). การอนุรักษ์จิตรกรรมฝาผนัง วัดบวรนิเวศวิหาร ราชวรวิหาร. กลุ่มงานอนุรักษ์จิตรกรรมและประติมากรรม สำนักโบราณคดี กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม.
สภานโยบายวิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ. (2560). (ร่าง) ยุทธศาสตร์การวิจัยและนวัตกรรม 20 ปี พ.ศ.2560-2579.
สริน พินิจ และอรรจน์ เศรษฐบุตร. (2558). ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณความชื้นและการเสื่อมสภาพของผนังอาคารโบราณสถานกรณีศึกษา : พระอุโบสถ วัดนิเวศธรรมประวัติ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารวิชาการ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 64, 201–216.
สุชีรา ผ่องใส, ปิยะธิดา สีหะวัฒนะกุล, สุกัญญา จันทกุล และอนุสรณ์ ใจทน. (2555). การศึกษาวิเคราะห์ศิลปะประดิษฐ์ จากงานศิลปะไทยในเกาะรัตนโกสินทร์. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร.
สุธาทิพย์ หอมสุวรรณ. (2547). การศึกษาผลงานภาพถ่ายประเภทเอกรงค์และภาพสี ที่ได้รับรางวัลในงานประกวดภาพถ่ายทั่วประเทศ โดยสมาคมถ่ายภาพแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
สุภางค์ จันทวานิช. (2554). ทฤษฎีสังคมวิทยา (พิมพ์ครั้งที่ 4). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
โอชนา พูลทองดีวัฒนา. (2556). สุนทรียศาสตร์ตะวันตก : พัฒนาการของการแสวงหาคำตอบเกี่ยวกับศิลปะและความงาม. วารสารวิชาการ Veridian E-Journal ฉบับศิลปะและการออกแบบ, 6(4), ช–ด.
โอภาส ยาคำมี. (2556). รูปแบบและวิธีการจัดการพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมดอกไม้ เขตดุสิต กรุงเทพฯ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
Cohen, A. P. (1985). The symbolic construction of community. Tavistock Publications.
