ปัจจัยที่มีผลต่อความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศของกรุงเทพมหานครฝั่งธนบุรี

อุทุมพร สมพงษ์

doi:10.57260/stc.2026.1980

ผู้แต่ง

อุทุมพร สมพงษ์ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์

DOI:

https://doi.org/10.57260/stc.2026.1980

คำสำคัญ:

คาร์บอนไดออกไซด์, กรุงเทพมหานคร, ธนบุรี

บทคัดย่อ

ภาวะโลกร้อนเป็นปัญหาที่สำคัญมากในปัจจุบัน มีสาเหตุหลักมาจากก๊าซเรือนกระจก โดยก๊าซที่มีบทบาทต่อภาวะโลกร้อนมากที่สุดได้แก่ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ งานวิจัยในครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศของกรุงเทพมหานครฝั่งธนบุรี ได้แก่ กิจกรรม ฤดูกาล และพื้นที่ และประเมินสหสัมพันธ์ความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ดังกล่าวกับคุณภาพอากาศ ได้แก่ อุณหภูมิและความชื้น โดยตรวจวัดความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศในบริเวณที่มีกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ได้แก่ ถนน โรงงานอุตสาหกรรม ตลาด และหมู่บ้าน ใน 3 ฤดูกาล ได้แก่ ฤดูหนาว ฤดูร้อน และฤดูฝน ใน 3 เขตตามการกระจายเชิงภูมิศาสตร์ในฝั่งธนบุรี ได้แก่ บางบอน ทวีวัฒนา และทุ่งครุ ด้วยเครื่องมือตรวจวัดคุณภาพอากาศภาคสนาม โดยใช้การศึกษาเชิงสังเกตแบบแฟคทอเรียล ผลการวิจัยพบว่า ค่าเฉลี่ยความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติตามฤดูกาล (p =0.0088) และอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติตามเขต (p =0.0390) แต่ไม่แตกต่างตามกิจกรรม (p = 0.0550) โดยค่าเฉลี่ยในฤดูร้อนมีค่าสูงที่สุดและของฤดูหนาวมีค่าต่ำที่สุด ได้แก่ 513.06 ส่วนในล้านส่วน (ppm) และ 472.41 ppm ตามลำดับ ค่าเฉลี่ยของเขตทวีวัฒนามีค่าสูงที่สุด คือ 516.72 ppm รองลงมาเป็นของเขตบางบอนและทุ่งครุมีค่าไม่ต่างกัน ได้แก่ 476.72 และ 483.25 ppm ตามลำดับ และค่าเฉลี่ยในบริเวณหมู่บ้าน โรงงาน ตลาด และถนนมีค่าเป็น 523.96 485.72 483.75 และ 468.66 ppm ตามลำดับ นอกจากนี้ ยังพบสหสัมพันธ์เชิงลบของความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์กับอุณหภูมิด้วยสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ -0.2678 อย่างไรก็ตาม ค่าเฉลี่ยความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่วัดได้อยู่ในช่วง 472.41 - 523.96 ppmซึ่งไม่เกินค่าอ้างอิงความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ภายนอกอาคาร (300-500 ppm) ทั้งนี้ ควรนำผลการวิจัยที่ได้มาปรับใช้ในการวางผังเมืองและการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ในฝั่งธนบุรี โดยส่งเสริมการเพิ่มพื้นที่สีเขียว

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กรมอุตุนิยมวิทยา. (2564). ภูมิอากาศของประเทศไทย. https://www.tmd.go.th/info/ภูมิอากาศของประเทศไทย

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2565). การกำหนดเป้าหมายการมีส่วนร่วมที่ประเทศกำหนด ฉบับปรับปรุง ครั้งที่ 2 (Thailand’s 2nd updated nationally determined contribution). https://unfccc.int/sites/default/files/NDC/2022-11/Thailand%202nd%20Updated%20NDC.pdf

กระทรวงสาธารณสุข. (2565). ประกาศกรมอนามัย เรื่อง ค่าเฝ้าระวังคุณภาพอากาศภายในอาคารสาธารณะ พ.ศ. 2565. https://laws.anamai.moph.go.th/th/practices/download/?did=211864&id=99012 &reload=

ระบบการให้บริการข้อมูลภูมิสารสนเทศกลางและระบบภูมิสารสนเทศเพื่อการผังเมืองของกรุงเทพมหานคร. (2569). แผนที่กรุงเทพมหานครแสดงเขตการปกครอง. https://bmagis.bangkok.go.th/portal/apps/webappviewer/index.html?id=5cc64a56502e49c79138f7938e77b7a2

ภัทรพล พรมมี, และ รัตนพล มงคลรัตน์. (2569). อิทธิพลของปัจจัยทางอุตุนิยมวิทยา: กรณีศึกษา กรุงเทพมหานครและเชียงใหม่ ประเทศไทย. ใน มหาวิทยาลัยแม่โจ้, รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติและนานาชาติ ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ครั้งที่ 6. อาคารจุฬาภรณ์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้.

สำนักนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2564). แผนแม่บทกรุงเทพมหานครว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. 2564–2573. https://eqmplatform.onep.go.th/public-plan/detail/1034

องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก. (2566). ข้อกำหนดและแนวทางการดำเนินโครงการลดก๊าซเรือนกระจกภาคสมัครใจตามมาตรฐานของประเทศไทย. https://tver.tgo.or.th/

อุดมพรรณ นาคศรีโพด. (2566). การศึกษาความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์ในบรรยากาศจากข้อมูลภาคพื้นและข้อมูลดาวเทียมที่ประเทศไทยและประเทศไต้หวัน. (วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, คณะวิทยาศาสตร์, มหาวิทยาลัยศิลปากร).

American society of heating, refrigerating and air-conditioning engineers (ASHRAE). (2022). Ventilation for acceptable indoor air quality (ANSI/ASHRAE Standard 62.1-2022). ASHRAE. USA.

Chen, Y., Lu, Y., Qi, B., Ma, Q., Zang, L., Lin, Y., Liu, S., Pan, F., Li., S., Guo, P., Chen, L., Lan., W. & Fang, S. (2024). Atmospheric CO2 in the megacity Hangzhou, China: Urban-suburban differences, sources and impact factors. Science of The Total Environment, 926, 171635. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2024.171635

Google. (2025). Google Maps Platform: Geocoding API and coordinate transformation developer documentation. https://developers.google.com/maps/documentation

Google map. (2026). My map. https://www.google.com/maps

Intergovernmental panel on climate change (IPCC). (2021). Climate change 2021: the physical Science basis. Contribution of working group I to the sixth assessment report of the Intergovernmental panel on climate change. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009157896

Junpen, A., Garivait, S., Bich Thao, P.T., Cheewaphongphan, P., Kamnoet O., Boonman, A., & Roemmontri, J. (2026). A national emission inventory of major air pollutants and greenhouse gases in Thailand. Environments, 13(5), 244. https://doi.org/10.3390/environments13050244

Li, J., Fan, W., Wu, J., Han, Z., Li, J., & Zhou, C. (2026). Seasonal variation of atmospheric CO2 concentration in China and Indo-China Peninsula and their mutual impacts. Journal of Geophysical Research: Atmospheres, 131(9), e2025JD045375. https://doi.org/10.1029/2025JD045375

Lopez, L. R., Dessi, P., Cabrera, C. A., Rocha, M. L., Kraakman, B., Naddeo, V., Balaguer, M. D. & Puig, S. (2023). CO2 in indoor environments: From environmental and health risk to potential renewable carbon source. Science of The Total Environment, 856(2), 159088. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2022.159088

Moukomla, S., Manajitprasert, S., Petchkaew, N., & Meeprom, P. (2026). Nocturnal surface urban heat island dynamics and climatic drivers in Bangkok Metropolitan Region: A decadal assessment. Earth, 7(2), 60. https://doi.org/10.3390/earth7020060

PONPE Instruments. (2026). PONPE 419AQ: CO2, CO, temperature, RH meter & data logger. https://www.ponpe.com/co2-meter/ponpe-419aq-detail.html

Rashmitha, Y., Pathakoti, M., Asuri, K. L., Dangeti, M. V., Jayachandran, G. P., Kusuma, M. R., Goru, S., Shaik, I., Kuttippurath, J., Pushpanathan, R. & Chauhan, P. (2026). Long-term seasonal variations of atmospheric CO2 against meteorology and fossil fuel emissions at suburban site of India (Shadnagar). Advances in Space Research, 78(5). 4586-4599. https://doi.org/10.1016/j.asr.2026.06.084

Sreenivas, G., Mahesh, P., Mahalakshmi, D. V., Kanchana, A. L., Naveen, C., Prabir, K. P., Raja, P., Sesha, M. V. R. S., Suresh, S., Rao, P. V. N., Dadhwal, V. K. (2022). Seasonal and annual variations of CO2 and CH4 at Shadnagar, a semi-urban site. Science of The Total Environment, 819, 153114. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2022.153114

Toat, M., Soekirno, S. & Faisal. (2023). Monitoring system for carbon dioxide gas concentration using NDIR sensors. In BSI Convention Center, 2nd International conference on advance information scientific development (ICAISD) 2021: Innovating Scientific Learning for Deep Communication, Indonesia. August 5-6, 2021. https://doi.org/10.1063/5.0116876

Wang, M., Kong, D., Mao, J., Ma, W., and Ayamperumal, R. (2023). The impacts of land use spatial form changes on carbon emissions in Qinghai–Tibet Plateau from 2000 to 2020: A case study of the Lhasa metropolitan area. Land, 12(1), 122. https://doi.org/10.3390/land12010122

World meteorological organization (WMO), (2026). Greenhouse gas monitoring at the world meteorological organization: from Science to services. WMO bulletin, 75(1) https://wmo.int/resources/wmo-bulletin/wmo-bulletin-vol-7501-air-issue/greenhouse-gas-monitoring-world-meteorological-organization-from-science-services

Zhang, Y., Xi, C., Wang, D., Kumar, P., Haghighat, F., & Cao, S. (2025). Impact of land cover spatial patterns on urban CO₂ emissions: Evidence from China. Carbon Neutral Technologies, 1(1), 100005. https://doi.org/10.1016/j.cnt.2025.100005