ความพึงพอใจของเกษตรกรต่อการบริหารจัดการน้ำชลประทานของ โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาพระองค์ไชยานุชิต กรณีศึกษา เกษตรกรผู้ปลูกข้าว อำเภอคลองเขื่อน จังหวัดฉะเชิงเทรา
คำสำคัญ:
ความพึงพอใจ, การบริหารจัดการน้ำชลประทาน, ข้าวบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สภาพพื้นฐานทางด้านสภาพเศรษฐกิจและสังคมของเกษตรกร 2) ความพึงพอใจของเกษตรกรต่อการบริหารจัดการน้ำชลประทาน 3) ความต้องการของเกษตรกรต่อการบริหาร จัดการน้ำชลประทาน กลุ่มตัวอย่างในการทำวิจัย ได้แก่ เกษตรกรผู้ปลูกข้าวในพื้นที่อำเภอคลองเขื่อน จังหวัดฉะเชิงเทรา ที่อาศัยน้ำในเขตชลประทานโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาพระองค์ไชยานุชิต จำนวน 283 คน โดยใช้แบบสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือในการทำวิจัย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และทดสอบสมมติฐานด้วย t-test และ One-Way ANOVA ผลการวิจัย พบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 52.30) มีอายุเฉลี่ย 58 ปี ได้รับข่าวสารที่เกี่ยวข้องกับการจัดการน้ำชลประทานมากที่สุดจากผู้นำชุมชนและเพื่อนบ้าน ร้อยละ 68.12 เกษตรกรมีความพึงพอใจต่อการบริหารจัดการน้ำชลประทานโดยเฉลี่ยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 3.65) โดยประเด็นที่เกษตรกรมีความพึงพอใจเป็นอันดับ 1 คือ ความพึงพอใจต่อการจัดสรรน้ำชลประทานในพื้นที่ (ค่าเฉลี่ย 3.90) สำหรับความต้องการของเกษตรกร ต่อการบริหารจัดการน้ำชลประทานโดยเฉลี่ยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 3.66) ผลการทดสอบสมมติฐาน พบว่าสถานภาพการเป็นสมาชิกกลุ่มผู้ใช้น้ำแตกต่างกัน มีความพึงพอใจต่อการบริหารจัดการน้ำชลประทานแตกต่างกัน
เอกสารอ้างอิง
กรมชลประทาน. 2560. ยุทธศาสตร์กรมชลประทาน 20 ปี (พ.ศ.2561 – 2580). กรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, กรุงเทพฯ. 91 หน้า.
กรมชลประทาน. 2565. เกณฑ์การพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการส่งน้ำและบํารุงรักษาพระองค์ไชยานุชิต ประจําปี 2567. เอกสารวิชาการ. โครงการส่งน้ำและบํารุงรักษาพระองค์ไชยานุชิต สํานักงานชลประทาน ที่ 11, ฉะเชิงเทรา. 102 หน้า.
คลังข้อมูลน้ำแห่งชาติ. 2566. ติดตามสถานการณ์น้ำ. (ระบบออนไลน์). แหล่งที่มา: https://www.thaiwater.net/water (11 กันยายน 2566).
จิตติวรรณ บำรุงบุตร พงษ์เทพ หาญพัฒนากิจ อำนาจ ชิดไธสง สุขุมาภรณ์ แสงงาม และศุภิกา วานิชชัง. 2563. ประสิทธิภาพการจัดการน้ำด้วยวิธีแบบเปียกสลับแห้งต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตข้าว. วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 12(24): 10-22.
นิภาพรรณ เจนสันติกุล. 2565. การประยุกต์ใช้ทฤษฎีกลุ่มการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ชุมชนป่าภูถ้ำและแก่งละว้า จังหวัดขอนแก่น. วารสารสังคมศาสตร์บูรณาการ มหาวิทยาลัยมหิดล 9(2): 215-239.
ปรมะ สิงห์ชัย ชวเลข วณิชเวทิน และพิพัฒน์ สอนวงษ์. 2563. ความพึงพอใจของเกษตรกรผู้ใช้น้ำในเขตชลประทาน กรณีศึกษา โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่าโบสถ์ จังหวัดชัยนาท. หน้า 2192-2201. ใน: การประชุมวิชาการวิศวกรรมโยธาแห่งชาติ ครั้งที่ 25. การประชุมออนไลน์.
พรพศุตม์ ธิติทรัพย์อุดม สมยศ อวเกียรติ และสานิต ศิริวิศิษฐ์กุล. 2564. ปัจจัยการจัดการองค์การโดยรวมที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของสำนักงานชลประทานที่ 11-13. วารสารวิชาการอุตสาหกรรมศึกษา 15(1): 75-87.
วิษณุ อรรถวานิช. 2566. เฝ้าระวัง “เอลนีโญ” ปลายปี 2566 ไทยเสี่ยงเจอภัยแล้ง-ร้อนผิดปกติ. (ระบบออนไลน์). แหล่งที่มา: https://www.tnnthailand.com/news/earth/139360 (5 กันยายน 2566).
ศรวัสย์ สมสวัสดิ์ พลกฤต รักจุล และนิลุบล ศรีเทพ. 2566. บทบาทของผู้นำชุมชนในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนเพื่อสร้างความเข้มแข็งอย่างยั่งยืน กรณีศึกษาบ้านดอนไชย อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน. วารสารการบริหารและสังคมศาสตร์ปริทรรศน์ 6(3): 61-72.
องค์การบริหารส่วนตำบลก้อนแก้ว. 2565. รายงานการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ.2561-2565) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565. องค์การบริหารส่วนตำบลก้อนแก้ว, ฉะเชิงเทรา. 48 หน้า.
องค์การบริหารส่วนตำบลคลองเขื่อน. 2566. รายงานการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนาประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2566 ครั้งที่ 2 (ระหว่างเดือนเมษายน - กันยายน 2566). องค์การบริหารส่วนตำบลตำบลคลองเขื่อน, ฉะเชิงเทรา. 36 หน้า.
องค์การบริหารส่วนตำบลบางตลาด. 2566. รายงานผลการดำเนินงานตามแผนพัฒนาท้องถิ่น ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. องค์การบริหารส่วนตำบลตำบลบางตลาด, ฉะเชิงเทรา. 43 หน้า.
องค์การบริหารส่วนตำบลบางโรง. 2566. รายงานการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนาท้องถิ่น ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 (ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2565 - 30 กันยายน 2566). องค์การบริหารส่วนตำบลตำบลบางโรง, ฉะเชิงเทรา. 33 หน้า.
อนุชา เพียรชนะ จิริญา แก้วปัชฌาย์ และช่อผกา วงษ์สมบัติ. 2565. การมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ กรณีศึกษาลุ่มน้ำโดมใหญ่. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด 16(2): 198-209.
อนุพงศ์ ขอบเขต. 2560. ความคาดหวังและความพึงพอใจของเกษตรกรในการเข้าร่วมกลุ่มบริหารการใช้น้ำชลประทานอำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร 35(2): 55-63.
