ผลของโภชนะที่ย่อยได้ทั้งหมดในอาหารข้นสูตรทางการค้าต่อสมรรถภาพการผลิต ลักษณะซาก และต้นทุนค่าอาหารในการขุนโคนมเพศผู้ตอน

ผู้แต่ง

  • อัญชลี คงประดิษฐ์ ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
  • คงปฐม กาญจนเสริม ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
  • ประหยัด ทิราวงศ์ ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
  • วัชราภรณ์ บุญแสน ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
  • มณิสร ศรีสุภะ ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
  • โสภิตา บัวบาน ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
  • ปาจรีย์ กรวยทรัพย์ ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
  • บุษบา แก้วโกมุท ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
  • สุริยะ สะวานนท์ ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน

คำสำคัญ:

อาหารข้น, โคนมเพศผู้, สมรรถภาพการขุน, เยื่อใย, โภชนะที่ย่อยได้ทั้งหมด

บทคัดย่อ

อาหารข้นเป็นปัจจัยที่สำคัญในการเลี้ยงโคขุนให้มีสมรรถภาพการผลิตที่ดี การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบการใช้อาหารทางการค้าที่มีปริมาณโปรตีนหยาบใกล้เคียงกัน (13.08 ± 0.44 เปอร์เซ็นต์วัตถุแห้ง) แต่มีโภชนะที่ย่อยได้ทั้งหมดแตกต่างกัน (66.43 vs 70.68 เปอร์เซ็นต์วัตถุแห้ง) ในการขุนโคนมเพศผู้ โดยใช้โคนมเพศผู้ตอน (อายุ 26 ถึง 28 เดือน) น้ำหนักเฉลี่ย 493.32 ± 31.65 กิโลกรัม จำนวน 30 ตัว แบ่งโคออกเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 15 ตัว วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ สุ่มโคแต่ละกลุ่มให้ได้รับอาหารข้นทางการค้าหนึ่งสูตร จาก 2 สูตร คือ อาหารข้นทางการค้า A (มีเยื่อใยสูงและโภชนะที่ย่อยได้ทั้งหมดต่ำ) และอาหารข้นทางการค้า B (มีเยื่อใยต่ำและโภชนะที่ย่อยได้ทั้งหมดสูง) แบ่งการให้อาหารออกเป็น 2 ระยะ คือ ระยะแรกและระยะท้ายของการขุน โดยให้อาหารข้น 7 และ 8 กิโลกรัม/ตัว/วัน ตามลำดับ และให้หญ้าเนเปียร์หมักกินอย่างเต็มที่ โดยในระยะท้ายของการขุนเสริมฟางข้าว 1 กิโลกรัมต่อตัวต่อวัน ทำการเลี้ยงโคขุนจนกระทั่งโคมีน้ำหนักเฉลี่ย 667.0 ± 39.60 กิโลกรัม และนำโคเข้าแปรสภาพ นำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วมด้วย Sample T-test ผลการศึกษาพบว่าโคขุนที่ได้รับอาหารข้นทางการค้า B มีน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นและอัตราการเจริญเติบโตเฉลี่ยต่อวันสูงกว่าโคที่ได้รับอาหารข้นทางการค้า A (P < 0.05) ทำให้ลดระยะเวลาในการขุนโคลงได้ 61 วัน นอกจากนี้ยังพบว่าโคที่ได้รับอาหารข้นทางการค้า B มีต้นทุนค่าอาหารต่อการเพิ่มน้ำหนักตัวหนึ่งกิโลกรัมน้อยกว่าหรือลดต้นทุนค่าอาหารในการขุนโคลงได้ เมื่อเทียบกับการใช้อาหารข้นทางการค้า A ในขณะที่โคขุนที่มีน้ำหนักเข้าฆ่า 667.0 ± 39.60 กิโลกรัม มีลักษณะซากไม่แตกต่างกัน (P > 0.05) สรุปได้ว่าอาหารข้นที่มีปริมาณโปรตีนใกล้เคียงกันและมีโภชนะที่ย่อยได้ทั้งหมดสูงจะทำให้โคขุนมีสมรรถภาพการผลิตที่ดีและช่วยลดระยะเวลาในขุนโคลงได้

เอกสารอ้างอิง

กองควบคุมอาหารและยาสัตว์. 2558. คู่มือ การขออนุญาตและการขอขึ้นทะเบียนอาหารสัตว์ ฉบับผู้ประกอบธุรกิจอาหารสัตว์และพนักงานเจ้าหน้าที่. สำนักพัฒนาระบบและรับรองมาตรฐานสินค้าปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์, โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย, นนทบุรี. 56 หน้า.

กองอาหารสัตว์. 2547. ตารางคุณค่าทางโภชนะของวัตถุดิบอาหารสัตว์. กรมปศุสัตว์ พญาไท, กรุงเทพฯ. 37 หน้า.

คงปฐม กาญจนเสริม, ภูมพงศ์ บุญแสน, อัญชลี คงประดิษฐ์, ชนณภัส หัตถกรรม และสุริยะ สะวานนท์. 2562. ลักษณะซาก คุณภาพเนื้อ และความพึงพอใจของผู้บริโภคที่มีต่อเนื้อโคนมเพศผู้และโคกำแพงแสนเพศผู้ขุน. วารสารเกษตรพระจอมเกล้า 37(2): 313–323.

จุฑามาศ แพงคำศรี, อัญชลี คงประดิษฐ์, ภูมพงศ์ บุญแสน, วิสูตร ไมตรีจิตต์ และสุริยะ สะวานนท์. 2563. ผลของการเสริมแร่ธาตุก้อนต่อสมรรถภาพการเจริญเติบโตและต้นทุนการผลิตโคนมเพศผู้ตอนในระยะรุ่น. วารสารวิทยาศาสตร์เกษตรและการจัดการ 3(1): 20–28.

จุฑารัตน์ เศรษฐกุล และญาณิน โอภาสพัฒนกิจ. 2548. คุณภาพของเนื้อโคภายใต้ระบบการผลิตและการตลาดของประเทศไทย. บริษัทสุพีเรีย พริ้นติ้งเฮาส์ จํากัด, กรุงเทพมหานคร. 84 หน้า.

ชนณภัส หัตถกรรม, คงปฐม กาญจนเสริม, ภูมพงศ์ บุญแสน และสุริยะ สะวานนท์. 2560. ผลของระดับอาหารข้นต่อสมรรถภาพการเจริญเติบโตและต้นทุนการผลิตโคนมเพศผู้ตอนในระยะรุ่น. วารสารวิทยาศาสตร์เกษตร (ฉบับพิเศษ) 48(2): 572–579.

สุริยะ สะวานนท์. 2561. จุลินทรีย์วิทยาในกระเพาะรูเมนและการใช้ประโยชน์. โครงการเพิ่มศาสตราจารย์แบบก้าวกระโดด กองการเจ้าหน้าที่สำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพมหานคร. 290 หน้า.

สุริยะ สะวานนท์, คงปฐม กาญจนเสริม, ริเชษฐ์ พึ่งชัย, พีระพงษ์ เหมือนตา และปัฐวนันท์ พันธุมาตร. 2554. ผลของการเสริมกระถินหมักและระยะเวลาในการตอนต่อสมรรถภาพการผลิตคุณลักษณะซาก และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจจากการขุนโคเนื้อลูกผสมเพศผู้. วิทยาสารกำแพงแสน 9(3): 28–39.

อัญชลี คงประดิษฐ์, ภูมพงศ์ บุญแสน, สุธิษา มาเจริญ, วิสูตร ไมตรีจิตต์ และสุริยะ สะวานนท์. 2565. ผลของการใช้น้ำมันปาล์มดิบและถั่วเหลืองไขมันเต็มเป็นแหล่งไขมันในอาหารผสมครบส่วนที่มีต้นข้าวโพดฝักอ่อนหรือหญ้าเนเปียร์หมักเป็นแหล่งของอาหารหยาบต่อการหมักย่อยในกระเพาะรูเมน สมรรถภาพการขุน ลักษณะซาก คุณภาพเนื้อ และต้นทุนการผลิตโคนมเพศผู้ตอน. วารสารวิทยาศาสตร์เกษตรและการจัดการ 5(2): 56–69.

อัญชลี คงประดิษฐ์, ภูมพงศ์ บุญแสน, ปรมาพิชญ์ เจริญศรี, Piny Tong, คมกฤช เอกฉัตร, พีระยุทธ อินกล่ำ, ภานุวัฒน์ กาลจักร, และสุริยะ สะวานนท์. 2566. การเปรียบเทียบสมรรถภาพการขุน ลักษณะซาก และผลตอบแทนจากการขุนโคเนื้อพันธุ์กำแพงแสนและโคนมเพศผู้ตอน. วารสารเกษตรนเรศวร 20(2): 1–14.

AOAC. 2016. Official Methods of Analysis of AOAC International, 20th Edition. Gaithersburg, MD, USA: AOAC International.

AOAC. 2019. Official Methods of Analysis of AOAC International, 21st Edition. Rockville, MD, USA: AOAC International.

Ahn, J.S., G.H. Son, M.J. Kim, C.S. Choi, C.W. Lee, J.K. Park, E.G. Kwon, J.S. Shin and B.K. Park. 2019. Effect of total digestible nutrients level of concentrates on growth performance, carcass characteristics, and meat composition of Korean Hanwoo steers. Food Science of Animal Resources 39(3): 388–401.

Cacere, R.A.S., M.G. Morais, F.V. Alves, G.L.D. Feijo, C.C.B.F. Itavo, L.C.V. Itavo, L.B. Oliveira and C.B. Ribeiro. 2014. Quantitative and qualitative carcass characteristics of feedlot ewes subjected to increasing levels of concentrate in the diet. Arquivo Brasileiro de Medicina Veterinaria e Zootecnia 66: 1601-1610.

Chaosap, C., K. Sahatsanon, R. Sitthigripong, S. Sawanon and J. Setakul. 2021. The effects of using pineapple stem starch as an alternative starch source and ageing period on meat quality, texture profile, ribonucleotide content, and fatty acid composition of longissimus thoracis of fattening dairy steers. Foods 10: 2319, doi:10.3390/foods10102319.

Chung, K.Y., S.S. Chang, E.M. Lee, H.J. Kim, B.H. Park and E.G. Kwon. 2015. Effects of high energy diet on growth performance, carcass characteristics, and blood constituents of final fattening Hanwoo steers. Korean Journal of Agricultural Science 42(3): 261–268.

Hwang, J.A., M.M. Islam, S.T. Ahmed, H.S. Mun, G.M. Kim, Y.J. Kim and C.J. Yang. 2014. Seamustard (Undaria pinnatifida) improves growth, immunity, fatty acid profile and reduces cholesterol in Hanwoo steers. Asian-Australasian Journal of Animal Sciences 27(8): 1114 –1123.

Jeong, J., N.I. Seong, I.K. Hwang, S.B. Lee, M.S. Yu, I.S. Nam and M.I. Lee. 2010. Effects of level of CP and TDN in the concentrate supplement on growth performances and carcass characteristics in Hanwoo steers during final fattening period. Journal of Animal Science and Technology 52(4): 305–312.

Jin, G.L., J.K. Kim, W.Z. Qin, J. Jeong, S.S. Jang, Y.S. Sohn, C.W. Choi and M.K. Song. 2012. Effect of feeding whole crop barley silage or whole crop rye silage based-TMR and duration of TMR feeding on growth, feed cost and meat characteristics of Hanwoo steers. Journal of Animal Science and Technology 54(2): 111–124.

Ki, K.S., Y.S. Lim, Z.L. Jin, H.J. Lee, S.B. Kim, W.S. Lee, S.H. Yang, W.M. Cho, H.S. Kim, J.M. Jeo and I.D. Lee. 2009. Effect of crude protein and total digestible nutrient levels on intake, digestibility, nitrogen and energy utilization in growing dairy goats. Journal of the Korean Society of Grassland and Forage Science 29(3): 269–276.

Khongpradit, A., P. Boonsaen, N. Homwong, K. Matsuba, Y. Kobayashi and S. Sawanon. 2022. Evaluation of pineapple stem starch as a substitute for corn grain or ground cassava in a cattle feedlot for 206 or 344 days: feedlot performance, carcass characteristics, meat quality, and economic evaluation. Tropical Animal Health and Production 54(4): 226, doi:10.1007/s11250-022-03223-6.

Pintadis, S., P. Boonsaen, C. Hattakum, N. Homwong and S. Sawanon. 2020. Effects of concentrate levels and pineapple stem on growth performance, carcass and meat quality of dairy steers. Tropical Animal Health and Production 52(4): 1911–1917.

Radunz, A.E., S.C. Loerch, G.D. Lowe, F.L. Fluharty and H.N. Zerby. 2009. Effect of Wagyu- versus Angus-sired calves on feedlot performance, carcass characteristics, and tenderness. Journal of Animal Science 87(9): 2971–2976.

R Core Team. 2024. R: A language and environment for statistical computing. https://CRAN.R-project.org/

Ueda, Y., A. Watanabe, M. Higuchi, H. Shingu, S. Kushibiki and M. Shinoda. 2007. Effect of intramuscular fat on the beef traits of Japanese Black steers (Wagyu). Animal Science Journal 78: 189–194.

Utrera, A.R. and L.D. Van Vleck. 2004. Heritability estimates for carcass traits of cattle: a review. Genetics and Molecular Research 3(3): 380–394.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-07-14

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย บทความวิชาการ