ผลของสารกำจัดวัชพืช 2,4-ดี-ไดเมทิลแอมโมเนียม ต่อจำนวนประชากรของจุลินทรีย์ดินในแปลงปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ จังหวัดนครราชสีมา
คำสำคัญ:
2,4-Dichlorophenoxyacetic acid, ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์, จุลินทรีย์ดิน, สารตกค้างบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบของสารกำจัดวัชพืชต่อจำนวนประชากรของจุลินทรีย์ดินที่ในพื้นที่ที่มีการใช้สารกำจัดวัชพืช 2,4-ไดคลอโรฟีนอกซีแอซีติก (2,4-D) ไดเมทิลแอมโมเนียม ในแปลงปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จังหวัดนครราชสีมา แบ่งแปลงเป็น 2 แปลงย่อย ขนาดแปลงละ 400 ตารางเมตร ได้แก่แปลงที่พ่นเฉพาะสาร 2,4-D ตามอัตราแนะนำเพียงอย่างเดียวอัตรา 120 กรัมต่อสารออกฤทธิ์ต่อพื้นที่ 1 ไร่ โดยไม่มีการพ่นสารกำจัดศัตรูพืชชนิดอื่น และแปลงที่ไม่มีการพ่นสาร 2,4-D เก็บตัวอย่างดินก่อนพ่นสาร และหลังพ่นสารแปลงละ 5 รอบ ได้แก่ หลังพ่นสาร 2 และ 4 ชั่วโมง 1, 3 และ 7 วัน นำมาวิเคราะห์สมบัติดินและนับปริมาณจุลินทรีย์ดิน พบว่าในการพ่นสาร 2,4-D ส่งผลกระทบต่อปริมาณแบคทีเรียและราที่เลี้ยงได้บนอาหารเลี้ยงเชื้อในแปลงควบคุมและแปลงพ่นสาร 2,4-D มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยแบคทีเรียแปลงพ่นสาร 2,4-D ที่ 2 และ 4 ชั่วโมงมีการเจริญเพิ่มขึ้นสูงกว่าแปลงควบคุม มีค่า 6.59 และ 6.73 Log10 CFU ปริมาณราในแปลงควบคุมมีปริมาณมากกว่าแปลงพ่น 2,4-D ที่ 2 และ 4 ชั่วโมง มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 5.52 และ 5.62 Log10 CFU ส่วนแอกทิโนไมซีตที่เลี้ยงได้บนอาหารเลี้ยงเชื้อไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ปริมาณ 2,4-D ที่ตกค้างในดินหลังพ่น 2 และ 4 ชั่วโมง มีค่า 0.61 และ 0.30 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมดิน และหลังพ่นสาร
2,4-D ที่ 1, 3 และ 7 วัน ตรวจไม่พบปริมาณ 2,4-D ที่ตกค้างอยู่ เมื่อนำมาหาความสัมพันธ์ของสมบัติดิน ปริมาณจุลินทรีย์ และปริมาณ 2,4-D พบว่าปริมาณ 2,4-D มีความสัมพันธ์กับปริมาณแบคทีเรีย คือเมื่อปริมาณ 2,4-D เพิ่มส่งผลต่อการเจริญของแบคทีเรีย นอกจากนี้ยังสัมพันธ์กับปริมาณอินทรียวัตถุ อนุภาคดินเหนียว และความจุแลกเปลี่ยนแคตไอออน ซึ่งจุลินทรีย์ที่ทนต่อสารกำจัดวัชพืช 2,4-D สามารถนำไปศึกษาเพื่อเป็นแนวทางในการนำจุลินทรีย์ดินไปใช้ประโยชน์ทางการเกษตรและการย่อยสลายสารกำจัดศัตรูพืชที่ตกค้างในดิน
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมมลพิษ. 2553. 2,4-ไดคลอโรฟีนนอกซีอะซีติก แอซิด (2,4-ดี) = 2,4-dichlorophenoxyacetic acid (2,4-D) /สำนักจัดการกากของเสียและสารอันตราย กรมควบคุมมลพิษ. สำนักจัดการกากของเสียและสารอันตราย, กรุงเทพมหานคร. 76 หน้า.
กลุ่มวิจัยปฐพีวิทยา. 2566. คู่มือการตรวจวิเคราะห์ปุ๋ยชีวภาพ. กองวิจัยพัฒนาปัจจัยการผลิตทางการเกษตร, กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, กรุงเทพมหานคร. 62 หน้า.
กลุ่มวิจัยวัชพืช. 2554. คำแนะนำการป้องกันกำจัดวัชพืชและการใช้สารกำจัดวัชพืช ปี 2554. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด, กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, กรุงเทพฯ. 149 หน้า.
สดใส ช่างสลัก ทศพล พรพรหม นรุณ วรามิตร และรังสิต สุวรรณมรรคา. 2554. การใช้สารกำจัดวัชพืชในการผลิตข้าวโพดฝักสด ปี 2552. หน้า 282-287. ใน: การประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 49. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพมหานคร.
สดใส ช่างสลัก สมชัย ลิ่มอรุณ รังสิต สุวรรณมรรคา และสมชาย โพธิสาร. 2550. การควบคุมวัชพืชในไร่ข้าวโพดของเกษตรกร. หน้า 188-196. ใน: การประชุมวิชาการข้าวโพดข้าวฟ่างแห่งชาติ ครั้งที่ 33. โรงแรม ทีเค พาเลซ, กรุงเทพมหานคร.
เอิบ เขียวรื่นรมณ์. 2548. การสำรวจดิน. พิมพ์ครั้งที่ 2. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพมหานคร. 733 หน้า.
Amarante, D.O.P., N.M. Brito, T.C.R.D. Santos, G.S. Nunes and M.L. Ribeiro. 2003. Determination of 2,4-dichlorophenoxyacetic acid and its major transformation product in soil samples by liquid chromatographic analysis. Talanta 60: 115-121.
Baumgartner, D., E.G. de Souza, S.R.M. Coelho and M.F. Maggi. 2017. Correlation between 2,4-D herbicide residues and soil attributes in southern of Brazil. Revista Ciencia Agronomica 48(3): 428–437.
Bekbölet, M. O. Yenigün and I. Yüce. 1999. Sorption studies of 2, 4-D on selected soils. Water Air and Soil Pollution 111: 75-88.
Bray, R.H. and L.T. Kurtz. 1945. Determination of total, organic, and available forms of phosphorus in soils. Soil science 59: 39-45.
Boivin, A., S Amellal, M. Schiavon and M.Th. van Genuchten. 2005. 2, 4-Dichlorophenoxyacetic acid (2,4-D) sorption and degradation dynamics in three agricultural soils. Environmental Pollution 138: 92–99.
Celina Zabaloy, M. and M.A. Gómez. 2014. Isolation and characterization of indigenous 2,4-D herbicide degrading bacteria from an agricultural soil in proximity of Sauce Grande River, Argentina. Annals of Microbiology 64: 969–974.
Chapman, H.D. 1965. Cation exchange capacity. pp. 891-901. In: C.A. Black (Ed.). Methods of Soil Analysis, Part 2. Chemical and Microbiological Properties. 2nd ed. American Society of Agronomy, Inc., Madison, WI.
Duan, K., Q. Shen, P. Xiang, Y. Shi, C. Yang, C. Jiang, G. Wang, J. R. Xu and X. Zhang. 2023. Herbicide 2,4‑dichlorophenoxyacetic acid interferes with MAP kinase signaling in Fusarium graminearum and is inhibitory to fungal growth and pathogenesis. Stress Biology 3:31, doi: 10.1007/s44154-023-00109-x.
Gee, G.W. and J.W Bauder. 1986. Particle-size analysis, pp. 961-1010. In A. Klute, ed. Methods of Soil Analysis, Part I. Physical and Mineralogical Methods. American Society of Agronomy, Inc., Madison, Wisconsin, USA.
Gervais, J.; B. Luukinen, K. Buhl and D. Stone. 2008. 2,4-D Technical Fact Sheet; National Pesticide Information Center, Oregon State University Extension Services. (Online). Available Source:https://npic.orst.edu/factsheets/archive/2,4-DTech.html (November 19, 2024).
Ismail, B.S., M. Sameni and M. Halimah. 2009. Adsorption, desorption and mobility of 2, 4-D in two Malaysian agricultural soils. Asian Journal of Agricultural Research 3(3): 67–77.
Itoh, K., M. Kinoshita, S. Morishita, M. Chida and K. Suyama. 2013. Characterization of 2, 4-dichlorophenoxyacetic acid and 2, 4, 5- trichlorophenoxyacetic acid-degrading fungi in Vietnamese soils. FEMS Microbiology Ecology 84: 1574-6941.
Lerch T, M-F. Dignac, E. Barrius, G. Bardoux and A. Mariotti. 2007. Tracing 2, 4-D metabolism in Cupriavidus necator JMP134 with 13C-labelling technique and fatty acid profiling. Journal of Microbiological Methods 71: 162–174.
Macur, R.E., J.T. Wheeler, M.D. Burr and W.P. Inskeep. 2007. Impacts of 2, 4-D application on soil microbial community structure and on populations associated with 2, 4-D degradation. Microbiological Research 162: 37-45.
Maltseva O, C. McGowan, R. Fulthorpe and P. Oriel. 1996. Degradation of 2, 4-dichlorophenoxyacetic acid by haloalkaliphilic bacteria. Microbiology. Microbiology 142: 1115-1122, doi: 10.1099/13500872-142-5-1115.
Meftaul, I.M., K. Venkateswarlu, R. Dharmarajan, P. Annamalai and M. Megharaj. 2020. Movement and fate of 2, 4‑D in urban soils: a potential environmental health concern. ACS Omega 5: 13287-13295.
Morgan, J.A.W., G.D. Bending and P.J. White. 2005. Biological costs and benefits to plant–microbe interactions in the rhizosphere. Journal of Experimental Botany 56: 1729-1739.
National Soil Survey Center. 1996. Soil Survey Laboratory Methods Manual. Soil Survey Investigations Report No.42, Version 3.0. Natural Conservation Service (NRCS), USDA.
Nelson, D.W. and L.E. Sommers. 1996. Total carbon, and organic matter. pp. 961-1010. In: D.L. Sparks, A.L. Page, P.A. Helmke and R.H. Loeppert, eds. Methods of Soil Analysis. Part III. Chemical Method. American Society of Agronomy, Inc., Madison, Wisconsin, USA.
Smith, A.E. and K. Mortensen. 1991. Degradation of waste 2, 4-D residues using a soil bacterium in a sprayer tank system. Canadian Journal of Soil Science 71: 243-246.
Soil Survey Division Staff. 1993. Soil Survey Manual. United States Department of Agriculture, Washington, DC. 437 p.
Sutherland, D.J., G.K. Stearman and M. J.M. Wells. 2003. Development of an analytical scheme for simazine and 2,4-D in soil and water runoff from ornamental plant nursery plots. Journal of Agriculture and Food Chemistry 51: 14-20.
Thomas, G.W. 1982. Exchangeable cations. pp. 159-165. In: C.A. Black (Ed.). Methods of Soil Analysis, Part 2. Chemical and Microbiological Properties. 2nd ed. Agronomy No. 9. American Society of Agronomy and Soil Science Society of America, Madison, WI.
Vogue, P.A., E.A. Kerle and J.J. Jenkins. 2004. OSU extension pesticide properties database; Oregon State University: Corvallis, OR
Vieublé Gonod, L., F. Martin-Laurent and C. Chenu. 2006. 2,4-D impact on bacterial communities, and the activityand genetic potential of 2,4-D degrading communities in soil. FEMS Microbiology Ecology 58: 529-537.
