การประเมินความแปรปรวนทางพันธุกรรมและความสามารถในการรวมตัวของลักษณะการทนแล้งในข้าวโพดเลี้ยงสัตว์
คำสำคัญ:
ความสามารถในการผสม, แผนการผสมชนิด North Carolina II, อัตราการถ่ายทอดทางพันธุกรรมอย่างแคบ, ดัชนีความทนทานต่อสภาพเครียดบทคัดย่อ
ความผันผวนของปริมาณน้ำฝนส่งผลกระทบต่อผลผลิตของข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ รวมถึงส่งผลต่ออุตสาหกรรมอาหารสัตว์ของประเทศไทยอีกด้วย ดังนั้น การพัฒนาพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสมเดี่ยวที่ให้ผลผลิตสูงและมีความทนทานต่อสภาพแล้งได้ จะช่วยบรรเทาความเสียหายแก่ผลผลิตที่มีต่อเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดได้ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินความสามารถในการทนแล้งของข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสม และ 2) ประเมินความสามารถในการรวมตัวและอัตราพันธุกรรมของความทนแล้งในข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสม สร้างลูกผสมทั้งหมด 12 คู่ผสมผ่านการใช้แผนการผสมแบบ North Carolina II และนำมาทดสอบในแผนการทดลองแบบ 2 x 12 factorial in randomized complete block design จำนวน 2 ซ้ำ รวมทั้งหมด 48 หน่วยทดลอง ปัจจัยที่ 1 คือ ลูกผสม จำนวน 12 คู่ผสม ส่วนปัจจัยที่ 2 คือ รูปแบบการให้น้ำ ได้แก่ การให้น้ำแบบสม่ำเสมอ และการจำกัดการให้น้ำในบางช่วง ทำการเก็บข้อมูลน้ำหนักฝักสดหลังปอกเปลือกและคำนวนค่าดัชนีความทนแล้ง ผลการวิเคราะห์ค่าความแปรปรวนและการเปรียบเทียบค่าเฉลี่ย พบว่า คู่ผสม Ki48 x Nei542010 และ Nei452004 x Nei542010 ให้น้ำหนักฝักสดสูงในสภาพเครียดน้ำและสภาพให้น้ำปกติ รวมถึงมีค่าดัชนีการทนทานต่อสภาพเครียดน้ำที่สูงอีกด้วย นอกจากนี้ การศึกษานี้ยังพบอีกว่า ลักษณะการทนทานต่อสภาพเครียดน้ำของข้าวโพดคู่ผสมเกี่ยวข้องกับการทำงานของยีนแบบบวก ดังนั้น การเลือกสายพันธุ์พ่อแม่ที่มียีนควบคุมลักษณะดังกล่าวเป็นฮอโมไซกัสของแอลลีลที่ควบคุมลักษณะดังกล่าว จะช่วยส่งผลให้ได้ลูกผสมที่มีลักษณะความทนทานต่อสภาพแล้งได้ดี ลักษณะดังกล่าวมีอัตราการพันธุกรรมแบบแคบ (h2) ที่สูง ดังนั้นการให้ความสำคัญกับการเลือกสายพันธุ์พ่อแม่เป็นขั้นตอนที่สำคัญในการพัฒนาข้าวโพดลูกผสมเดี่ยวให้มีความทนทานต่อสภาพแล้ง ซึ่งจะเป็นประโยชน์อย่างมากในการบรรเทาความเสียหายของผลผลิตข้าวโพดลูกผสมที่ต้องเผชิญสภาพฝนทิ้งช่วงได้
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงพานณิชย์. 2566. กองส่งเสริมการค้าสินค้าเกษตร 1 กรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์. (ระบบออนไลน์). แหล่งข้อมูล:https://regional.moc.go.th/th/file/get/file/2023122527fc40bb85fc4fee7b16f939636afc80090537.pdf (26 ตุลาคม 2567).
กระทรวงพาณิชย์. 2567. ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ประจำสัปดาห์ที่ 3 เดือนมิถุนายน 2567. (ระบบออนไลน์). แหล่งข้อมูล: https://regional.moc.go.th/th/file/get/file/202406254ef9b51ff3a70f017b939ea1df5ae930100426.pdf (3 ตุลาคม 2567).
CIMMYT. 2002. Maize inbred lines released by CIMMYT: A Compilation of 475.CIMMYT maize lines (CMLs). CIMMYT, Mexico.
Comstock, R. and H. Robinson. 1952. Estimation of average dominance of genes. pp.494-516.In: Heterosis. North Carolina State College.
Derera, J., P. Tongoona, B.S. Vivek and M.D. Laing. 2008. Gene action controlling grain yield and secondary traits in southern African maize hybrids under drought and non-drought environments. Euphytica 162(3): 411-422.
Dorina, B. 2020. Screening for drought tolerance in maize hybrids using new indices based on resilience and production capacity. Economic Engineering in Agriculture and Rural Development 20: 2285-3952.
Effendi, R., R. Priyanto, M. Aqil and M. Azrai . 2019. Drought adaptation level of maize genotypes based on leaf rolling, temperature, relative moisture content, and grain yield parameters. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science 175: 1755-1315.
Erdal, S., P. Mehmet, O. Ahmet, A. Koksal, and S. Suleyman. 2015. Combining abilities of grain yield and yield related traits in relation to drought tolerance in temperate maize breeding. Turkish Journal of Field Crops 20(2): 203-212.
Falconer, D.S. and T.F.C. Mackay. 1996. Introduction to quantitative genetics. 4th ed. Longman, Essex, UK. 464 p.
Fernández, G.C.J. 1992. Effective selection criteria for assessing plant stress tolerance. Department of Agricultural Economics, University of Nevada Reno, USA.
Grafius, J.E., W.L. Nelson and V.A. Dirks. 1952. The heritability of yields in barley as measured by early generation bulked progenies. Agronomy Journal 44: 253-257.
Jangpromma, N., P. Songsri, S. Thammasirirak and P. Jaisil. 2010. Rapid assessment of chlorophyll content in sugarcane using a SPAD chlorophyll meter across different water stress conditions. Asian Journal of Plant Science 9: 368-374.
Laskari, M., G. Menexes, I. Kalfas, I. Gatzolis and C. Dordas. 2022. Water stress effects on the morphological, physiological characteristics of maize (Zea mays L.) and on environmental cost. Agronomy12(10): 2386.
Messina, C., I.A. Ciampitti, D. Berning, D. Bubeck, G. Hammer and M. Cooper. 2022. Sustained improvement in tolerance to water deficit accompanies maize yield increase in temperate environments. Crop Science 62(6): 2138-2150.
Mustafa, A., Naeem, A., Kausar, H., Ismail, S., Mubarak, S., Kanwal, B., Abbas Naqvi, S.M.T., Ahmed, Z. and Maqbool, R., 2023. Genetic analysis of wheat accessions for yield contributing traits under water deficit condition. Journal of Agricultural Research 61(1).
Ngaboyisonga, C., F. Nizeyimana, M.K. Gafishi, T. Ndayishimiye, J. Mbarushimana, J. Nyirabashyitsi, P. Mutanyagwa and A. Nyombayire. 2019. Combining ability for grain yield and silking of maize inbred lines derived from three open pollinated varieties released for mid altitudes of Rwanda: Comparison of Diallel and North Carolina Design II. African Crop Science Journal 27(1): 59-75.
Patil, N. and R.G. Lakshmi. 2020. Comprehensive statistical analysis of plant breeding experiments, doi:10.5281/zenodo.4070606.
PBTools. 2014. Biometrics and breeding informatics, North Carolina design II, International Rice Research Institute, Los Baños, Laguna.149 p.
Quinby, J.R. and G.H. Liang. 1969. Leaf number and duration to floral initiation and flowering of sorghum parents and hybrids. Canadian Journal of Genetics and Cytology 11: 275-280.
R Core Team. 2024. R: A Language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing, Vienna, Austria. https://www.R-project.org/.
Singh, K.B., R.S. Malhotra, M.H. Halila, E.J. Knights and M.M. Verma. 1993. Current status and future strategy in breeding chickpea for resistance to biotic and abiotic stresses. Euphytica 73: 137-149.
