ผลของสารควบคุมการเจริญเติบโตต่อการเพิ่มปริมาณยอดทวีคูณของไผ่ซางหม่น (Dendrocalamus sp.) ในสภาพปลอดเชื้อ
คำสำคัญ:
ไผ่ , เบนซิลอะดีนีน, ไทไดอะซูรอน, การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ, การเพิ่มปริมาณยอดทวีคูณบทคัดย่อ
ไผ่ซางหม่น (Dendrocalamus sp.) เป็นไผ่ที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ เนื่องจากสามารถใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย จึงทำให้เป็นที่ต้องการของตลาด อย่างไรก็ตามการขยายพันธุ์ไผ่ซางหม่นในปัจจุบันยังมีข้อจำกัดหลายประการ งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาสูตรอาหารสำหรับเพิ่มปริมาณยอดทวีคูณของไผ่ซางหม่นในเชิงอุตสาหกรรม โดยนำกลุ่มยอด เพาะเลี้ยงบนอาหารกึ่งแข็งสูตร MS ที่เติม TDZ BA NAA และสารเติม ได้แก่ AgNO3 และ coumarin รวม 6 ชุดอาหาร เปลี่ยนอาหารทุก 2 สัปดาห์ จำนวน 8 ครั้ง วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ (completely randomized design:CRD) พบว่า ชุดอาหารที่ 3 (อาหารสูตร MS ที่เติม TDZ ความเข้มข้น 0.05 มิลลิกรัมต่อลิตร ร่วมกับ BA ความเข้มข้น 0.5 มิลลิกรัมต่อลิตร และ NAA ความเข้มข้น 0.05 มิลลิกรัมต่อลิตร สลับกับอาหารสูตร MS ที่เติม TDZ ความเข้มข้น 0.05 มิลลิกรัมต่อลิตร ร่วมกับ BA ความเข้มข้น 1.0 มิลลิกรัมต่อลิตร และ NAA ความเข้มข้น 0.05 มิลลิกรัมต่อลิตร) สามารถชักนำให้เกิดยอดทวีคูณเฉลี่ย 80.7 ± 2.8 ยอด ความยาวยอด 2.32 ± 0.09 เซนติเมตร ลักษณะยอดมีความยาวค่อนข้างสม่ำเสมอ สีเขียว โดยการเพิ่มปริมาณยอดทวีคูณของไผ่ซางหม่น จากยอดจำนวนยอดเริ่มต้นในการเปลี่ยนถ่ายอาหารครั้งที่ 1 เท่ากับ 14.2 ± 2.2 ยอด เป็น 80.7 ± 2.8 ยอด คิดเป็น 5.7 เท่า ในการเปลี่ยนถ่ายอาหารครั้งที่ 8 ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของการเพิ่มปริมาณยอดทวีคูณในสภาพปลอดเชื้อ เพื่อการขยายพันธุ์ไผ่ซางหม่นในระดับอุตสาหกรรม
เอกสารอ้างอิง
ธัญพิสิษฐ์ พวงจิก, ปภากานต์ พรหมคล้าย และเยาวพา จิระเกียรติกุล. 2556. การศึกษาการเจริญเติบโตของไผ่บางพันธุ์. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 1(6): 533-542.
ธาวิดา ศิริสัมพันธ์. 2565. ภาคเหนือแหล่งผลิตใหญ่ “ไผ่ซางหม่น” พืชทางเลือกมีอนาคต. (ระบบออนไลน์). แหล่งข้อมูล: https://www.khaosod.co.th/technologychaoban/techno-news/article_227354 (15 พฤษภาคม 2568).
Ali, H. M., T. Khan, M.A. Khan and N. Ullah. 2022. The multipotent thidiazuron: A mechanistic overview of its roles in callogenesis and other plant cultures in vitro. Biotechnology and Applied Biochemistry 69(6): 2624-2640.
Ario, A. and S. Setiawan. 2020. The effect of benzyl amino purine (BAP) concentration on the growth amount of the explant of dendrobium spectabile orchid by in-vitro. International Journal of Multi Discipline Science 3(2): 33-38.
Bartrina, I., E. Otto, M. Strnad, T. Werner and T. Schmülling. 2011. Cytokinin regulates the activity of reproductive meristems, flower organ size, ovule formation, and thus seed yield in Arabidopsis thaliana. The Plant Cell 23(1): 69-80.
Bordoloi, S., B.L. Singha, P. Goswami and I. Hazarika. 2018. Improved clonal propagation of superior Dendrocalamus hamiltonii Nees germplasm through in vitro techniques. Global Journal of Biosciences and Biotechnology 7(4): 537-542.
Çelikel, F.G., Q. Zhang, Y. Zhang, M.S. Reid and C.Z. Jiang. 2021. A cytokinin analog thidiazuron suppresses shoot growth in potted rose plants via the gibberellic acid pathway. Frontiers in Plant Science 12: 641682.
Chowdhury, P., M. Das, S. Sikdar and A. Pal. 2004. Influence of the physiological age and position of the nodal explants on micropropagation of field-grown Dendrocalamus strictus Nees. Plant Cell Biotechnology and Molecular Biology 5(1-2): 45-50.
Erland, L.A., R.T. Giebelhaus, J.M. Victor, S.J. Murch and P.K. Saxena. 2020. The morphoregulatory role of thidiazuron: metabolomics-guided hypothesis generation for mechanisms of activity. Biomolecules 10(9): 1-28.
Guo, B., B.H. Abbasi, A. Zeb, L. Xu and Y. Wei. 2011. Thidiazuron: a multi-dimensional plant growth regulator. African Journal of Biotechnology 10(45): 8984-9000.
Kapruwan, S., M. Bakshi and M. Kaur. 2014. Effect of growth regulators on the in vitro multiplication of Dendrocalamus Hamiltonii. Journal of Engineering Research and Applications 4(11): 83-86.
Mudoi, K.D., S.P. Saikia, A. Goswami, A. Gogoi, D. Bora and M. Borthakur. 2013. Micropropagation of important bamboos: a review. African Journal of Biotechnology 12(20): 2770-2785.
Mitchell, J., I.G. Johnston and G.W. Bassel. 2017. Variability in seeds: biological, ecological, and agricultural implications. Journal of Experimental Botany 68(4): 809-817.
Murthy, B.N.S., S.J. Murch and P.K. Saxena. 1998. Thidiazuron: A potent regulator of in vitro plant morphogenesis. In Vitro Cellular & Developmental Biology - Plant 34(4): 267-275.
Nurhayani, S., R. Megia and I.A. Purnamaningsih. 2018. In vitro propagation of Bambusa balcooa as alternative material of wood. Biosaintifika: Journal of Biology and Biology Education 10(1): 198-204.
Pai, S.R. and N.S. Desai. 2018. Effect of TDZ on various plant cultures. pp.197-230. In: S. Ahmad and M.N. Faisal (Eds.). Thidiazuron: From Urea Derivative to Plant Growth Regulator. Springer Nature Singapore Pte Ltd., Singapore.
Pandey, B. and N. Singh. 2012. Micropropagation of Dendrocalamus strictus Nees from mature nodal explants. Journal of Applied and Natural Science 4(1): 5-9.
Sahu, K.C.K., D. Kaladhar and S.A. Belorkar. 2018. A rapid in vitro propagation of Bambusa balcooa by plant tissue culture technique. Research & Reviews: A Journal of Biotechnology 8(1): 27-31.
Singh, S.R., S. Dalal, R. Singh, A. Dhawan and R.K. Kalia. 2012. Micropropagation of Dendrocalamus asper {Schult. & Schult. f.} Backer ex K. Heyne): an exotic edible bamboo. Journal of Plant Biochemistry and Biotechnology 21(2): 220-228.
Sivabalan, S. and P. Ramkumar. 2014. Detection of albino in micropropagated shoots of Bambusa balcooa Roxb. using PCR based techniques. International Journal of Engineering Research 3(3): 596-605.
Venkatachalam, P., K. Kalaiarasi and S. Sreeramanan. 2015. Influence of plant growth regulators (PGRs) and various additives on in vitro plant propagation of Bambusa arundinacea (Retz.) Willd: A recalcitrant bamboo species. Journal of Genetic Engineering and Biotechnology 13(2): 193-200.
Ye, S., C. Cai, H. Ren, W. Wang, M. Xiang, X. Tang, C. Zhu, T. Yin, L. Zhang and Q. Zhu. 2017. An efficient plant regeneration and transformation system of ma bamboo (Dendrocalamus latiflorus Munro) started from young shoots as explants. Frontiers in Plant Science 8: 1-12.
Zailiu, L. and H. Chaomao. 2006. Study on tissue culture of Dendrocalamus sinicus. Scientia Silvae Sinicae 42(2): 43-48.
